تحلیل تطبیقی معماری مساجد ایران در بستر معماری اسلامی

هدف این مقاله، بررسی و تحلیل تطبیقی معماری مساجد ایران در بستر معماری اسلامی است. با بهره گیری از منابع معتبر و تطبیق دو رویکرد معماری اسلامی و بومی ایرانی، ابتدا پیشینه تاریخی شکل گیری مساجد و روند تحول آن ها از صدر اسلام تا دوره های متاخر تبیین می شود. سپس ویژگی های بارز معماری ایرانی-اسلامی نظیر درون گرایی، کارکردهای حیاط مرکزی، ایوان و صفه، انواع مناره و جایگاه نمادین آنها و نقش عناصر فرهنگی و اقلیمی ایران در پیشبرد الگوهای فضایی مورد بررسی قرار می گیرد. در بخش تحلیل تطبیقی، نمونه هایی از مساجد شاخص ایران از منظر ساختار فضایی، زیبایی شناسی، نحوه ایجاد فضاهای جمعی و خصوصی، نوع تزیینات و فنون ساخت با الگوهای رایج جهان اسلام مقایسه می شود. همچنین تاثیر اخلاق و اصول اجتماعی اسلام بر شکل دهی عناصر کالبدی و جزئیات معماری مساجد ایران تحلیل شده است. در نهایت با جمع بندی یافته ها، نتیجه گرفته می شود که معماری مساجد ایرانی ضمن حفظ هویت اسلامی، به واسطه خلاقیت و پیوستگی با معماری بومی ایران، به شیوه ای منحصر به فرد و ماندگار دست یافته است.

کلیدواژه ها:

معماری اسلامی ، تطبیق معماری ، مناره ، درون گرایی ، حیاط مرکزی ، معماری مساجد ایران