علل و راهکارهای شناسایی عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی موثر بر مدرسه گریزی

مدرسه گریزی به عنوان چالش ای چندوجهی در نظام آموزشی، ریشه در تعامل پیچیده عوامل فردی، خانوادگی و اجتماعی دارد و پیامدهای تحصیلی، روان شناختی و اجتماعی بلندمدتی ایجاد می کند. این مقاله با هدف شناسایی عوامل موثر و ارائه راهکارهای مداخله ای، با مرور نظام مند پژوهش های معتبر فارسی و انگلیسی (۲۰۱۸-۲۰۲۴) و در چارچوب نظریه اکولوژیک برونفن برنر تدوین شده است. یافته ها نشان می دهد در سطح فردی، اختلالات اضطرابی، افسردگی و مشکلات یادگیری؛ در سطح خانوادگی، فقر، تعارضات زناشویی و شیوه های فرزندپروری ناکارآمد؛ و در سطح اجتماعی-مدرسه ای، کیفیت پایین روابط آموزشی، ناامنی محیطی و فقر ساختاری، از عوامل کلیدی مشترک در مطالعات داخلی و بین المللی هستند. در پاسخ به این چالش، راهکارهای یکپارچه و چندسطحی پیشنهاد می شود: ایجاد سیستم های غربالگری و مداخله زودهنگام در مدرسه، ارائه خدمات مشاوره ای فردی و خانوادگی، اجرای برنامه های توانمندسازی والدین، بهبود کیفی محیط مدرسه از طریق کاهش قلدری و تقویت رابطه مثبت معلم و دانش آموز، و نهایتا توسعه همکاری بین بخشی نهادهای آموزشی، رفاهی و بهداشتی در سطح سیاست گذاری کلان. نتیجه گیری مقاله تاکید دارد که غلبه بر پدیده مدرسه گریزی مستلزم عبور از نگاه تک عاملی و تنبیه محور و حرکت به سمت طراحی مداخلات پیشگیرانه، حمایتی و نظام مند است که همزمان بر تقویت تاب آوری فرد، اصلاح روابط خانوادگی و تحول محیط آموزشی متمرکز باشد.

کلیدواژه ها:

مدرسه گریزی ، غیبت از مدرسه ، عوامل موثر ، مداخله چندسطحی ، نظریه اکولوژیک ، راهکارهای پیشگیرانه ، سیستم آموزشی.