احساس تعلق به مدرسه و نقش آن در رشد تحصیلی و روانی دانش آموزان: واکاوی عوامل تعیین کننده و پیامدها

احساس تعلق به مدرسه یکی از مفاهیم بنیادین در روان شناسی تربیتی و جامعه شناسی آموزش است که به میزان پیوند عاطفی، ادراک پذیرش و تجربه حمایت دانش آموزان در محیط مدرسه اشاره دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل جامع عوامل شکل دهنده احساس تعلق به مدرسه و بررسی پیامدهای آموزشی، روانی و اجتماعی آن در میان دانش آموزان انجام شده است. این مطالعه با رویکرد مروری تحلیلی و بر اساس بررسی منابع معتبر فارسی و انگلیسی صورت گرفته و عوامل موثر بر احساس تعلق در سطوح فردی، خانوادگی، مدرسه ای و اجتماعی فرهنگی مورد واکاوی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد متغیرهایی همچون ویژگی های شخصیتی و هیجانی دانش آموزان، کیفیت تعاملات خانوادگی، شیوه های مدیریتی مدرسه، روابط معلم دانش آموز و فضای فرهنگی حاکم بر نظام آموزشی، نقشی تعیین کننده در تقویت یا تضعیف احساس تعلق ایفا می کنند. همچنین نتایج حاکی از آن است که احساس تعلق بالا به مدرسه با افزایش انگیزش تحصیلی، بهبود عملکرد آموزشی، ارتقای سلامت روان و کاهش رفتارهای پرخطر ارتباط معناداری دارد، در حالی که ضعف در این احساس می تواند زمینه ساز افت تحصیلی، انزوای اجتماعی و بروز مشکلات هیجانی رفتاری شود. بر این اساس، تقویت احساس تعلق به مدرسه مستلزم اتخاذ سیاست های آموزشی حمایتی، بهبود روابط انسانی در مدرسه و مشارکت فعال دانش آموزان در فرایند یادگیری است. توجه نظام مند به این مولفه می تواند به عنوان راهبردی موثر در ارتقای کیفیت آموزش و پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان تلقی شود.

کلیدواژه ها:

احساس تعلق به مدرسه ، تعامل آموزشی ، سلامت روان ، پیشرفت تحصیلی ، دانش آموز