توسعه حس مالکیت نسبت به محیط مدرسه

این پژوهش با هدف ارائه یک چارچوب جامع برای تقویت حس مالکیت دانش آموزان نسبت به فضای فیزیکی و ساختاری مدرسه انجام شد. برای این منظور از روش پژوهش ترکیبی (Mixed Methods) با طرح توالی توضیحی (Sequential Explanatory) بهره شد. ابتدا با استفاده از مقیاس معتبر «School Ownership Scale» (Kim & Lee, ۲۰۲۳) حس مالکیت ۸۰۰ دانش آموز دوره متوسطه (پایه های ۷ تا ۱۲) در هشت مدرسه شهری ارزیابی گردید. نتایج اولیه نشانگر سطوح نسبتا پایین حس مالکیت کلی (M = ۲.۸۴ ± ۰.۷۳ بر مقیاس ۱ ۵) بود، به ویژه در بعد مشارکت در تصمیم گیری.در مرحله دوم، کارگروه های ترکیبی شامل معلمان، مدیران، والدین و دانش آموزان با بکارگیری روش Design Thinking، فهرستی از نیازهای فیزیکی (بهبود نورپردازی، رنگ آمیزی دیوارها، افزودن فضاهای سبز) و ساختاری (تشکیل کمیته تصمیم گیری دانش آموزی، تدوین رهنمودهای مشارکتی) تهیه کردند. ایده های منتخب به صورت پایلوت در هر مدرسه در یک بلوک (حدود ۲۵ دانش آموز) اجرا شد. پس از سه ماه، همان پرسش نامه مجددا تکمیل شد.تحلیل های آماری نشان داد که حس مالکیت کلی به صورت معنی دار افزایش یافت (Δ = +۰.۷۳, p < ۰.۰۰۱). به علاوه، بعد رضایت از فضاهای عمومی (Δ = +۰.۶۷, p < ۰.۰۰۱) و بعد مشارکت در تصمیم گیری (Δ = +۰.۷۳, p < ۰.۰۰۱) ارتقا یافت. تحلیل کیفی از مصاحبه های نیمه ساختاریافته ۴۸ نفره، دلایل این ارتقا را در «بهبود ملموس فیزیکی»، «احساس کنترل و مشارکت» و «تقویت تعاملات بین فردی» یافت.

کلیدواژه ها:

حس مالکیت ، محیط مدرسه ، مشارکت دانش آموز ، طراحی مشارکتی ، پژوهش ترکیبی ، APA ۷th.