ارزیابی تاثیر برنامه های مدنی (Civic Education) در مدارس

این پژوهش با هدف بررسی اثرات برنامه های آموزش مدنی بر سه بعد شناختی (آگاهی شهروندی)، مهارتی (تفکر انتقادی) و رفتاری (مشارکت سیاسی) دانش آموزان متوسطه به کارگیری روش ترکیبی (Mixed Methods) انجام داد. فاز کیفی شامل ۶۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان، مدیران و کارشناسان حوزه شهروندی بود که به استخراج مولفه های کلیدی برنامه ها و شناسایی موانع اجرایی منجر شد. بر پایه نتایج کیفی، ابزار پرسشنامه ای استاندارد شامل مقیاس شناخت شهروندی (Shapiro, ۲۰۱۶)، مقیاس تفکر انتقادی واتسون (Watson, ۲۰۰۱) و پرسشنامه رفتار مشارکتی (Civic Engagement Behavior Questionnaire) طراحی و در ۲۴ مدرسه متوسطه عمومی (جمعا ۱٬۲۰۰ دانش آموز) توزیع شد. پیش آزمون در ابتدای ترم و پس آزمون در انتهای ترم اجرا شد.تحلیل های توصیفی، آزمون t مستقل و رگرسیون چندگانه نشان داد که: (۱) میانگین نمره شناخت شهروندی پس از دوره ۲۳ ٪ افزایش یافت (p < ۰.۰۰۱)؛ (۲) زمان صرف شده برای فعالیت های پروژه محور با نمره تفکر انتقادی رابطه مثبت (β = ۰.۳۱, p < ۰.۰۱) دارد؛ (۳) درصد دانش آموزانی که قصد شرکت در انتخابات آینده را اعلام کردند از ۴۵ ٪ به ۶۲ ٪ ارتقا یافت (χ² = ۱۲.۳, p = ۰.۰۰۱). مدل رگرسیونی شناسایی کرد که حضور معلم متخصص (β = ۰.۲۷)، همکاری با نهادهای جامعه مدنی (β = ۰.۲۲) و استفاده از ارزیابی مستمر (β = ۰.۱۸) به عنوان پیش بینی کننده های قوی تغییرات مثبت عمل می کنند (R² = ۰.۴۸). موانع اصلی شامل کمبود زمان تدریس، عدم دسترسی به منابع دیجیتال و کمبود حمایت مالی بود.

کلیدواژه ها:

آموزش مدنی ، شهروندی فعال ، تفکر انتقادی ، مشارکت سیاسی ، روش ترکیبی ، مدارس متوسطه