بازآفرینی مردانگی و زنانگی مثبت در محیط های آموزشی: تحلیل نقش راهبردی مدیریت مدرسه در کاهش روابط سمی از طریق محتوای کارگاه های آموزشی

هدف این پژوهش، تحلیل نقش مدیریت مدرسه در بازتعریف سازنده مفاهیم «مردانگی» و «زنانگی» به منظور پیشگیری از شکل گیری روابط سمی در میان دانش آموزان است. با توجه به ظهور الگوهای رفتاری آسیب زا در تعاملات نوجوانان، مدارس به عنوان نهادهای کلیدی اجتماعی می توانند از طریق برنامه ریزی آموزشی هدفمند، در تغییر این الگوها موثر باشند. این مطالعه با رویکرد کیفی و با روش تحلیل محتوای جهت دار، محتوای ۲۴ کارگاه آموزشی طراحی شده در ۱۲ مدرسه متوسطه دوره اول و دوم در شهرهای تهران، اصفهان و شیراز در بازه زمانی ۱۴۰۲-۱۴۰۰ را بررسی کرده است. جامعه پژوهش شامل کلیه محتوای آموزشی (پاورپوینت، فیلم، جزوه، سرفصل) این کارگاه ها بوده که به صورت هدفمند انتخاب و با استفاده از چک لیست تحلیل محتوای محقق ساخته، کدگذاری و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهد در مدارسی که مدیریت، رویکردی فعال و آگاهانه در گنجاندن مولفه های «مردانگی مثبت» (همچون مسئولیت پذیری، همدلی، احترام) و «زنانگی مثبت» (مانند اعتمادبه نفس، قاطعیت، خوداثربخشی) در سرفصل ها داشته اند، گزارش های مشاوران مدرسه از کاهش چشمگیر موارد درگیری، قلدری سایبری و روابط عاطفی ناسالم ثبت شده است. تحلیل محتوا موید آن است که تنها ۳۳٪ از کارگاه ها به طور صریح و ساختاریافته به نقد کلیشه های جنسیتی می پردازند و در ۵۸٪ موارد، محتوا جنبه تذکری و کلی دارد. نتیجه گیری کلی پژوهش حاکی از آن است که مدیریت مدرسه نه تنها در تامین منابع، بلکه در تعیین جهت گیری فلسفی و محتوایی برنامه های پیشگیرانه نقش محوری دارد. اتخاذ نگاهی نقادانه و بازتعریف کننده به هنجارهای جنسیتی سنتی در قالب برنامه های عملیاتی و مهارت محور، می تواند به ایجاد فضای ایمن تر و تربیت نسل آگاه تر منجر شود.

کلیدواژه ها:

مدیریت مدرسه ، مردانگی و زنانگی مثبت ، روابط سمی ، تحلیل محتوا ، کارگاه آموزشی ،