نقش معلمان ابتدایی در توسعه مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان با رویکردهای نوین آموزشی

پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل نقش معلمان دوره ابتدایی در توسعه مهارت های تفکر انتقادی دانش آموزان با تاکید بر رویکردهای نوین آموزشی انجام شده است. با توجه به تحولات سریع جوامع امروزی و نیاز دانش آموزان به مهارت هایی فراتر از حفظ مطالب درسی، تفکر انتقادی به عنوان یکی از مهم ترین شایستگی های قرن بیست ویکم مطرح است. در این میان، معلمان ابتدایی به عنوان نخستین الگوهای آموزشی رسمی، نقش کلیدی در شکل گیری و تقویت این مهارت در دانش آموزان دارند. این پژوهش تلاش دارد نشان دهد که چگونه به کارگیری رویکردهای نوین آموزشی می تواند زمینه ساز پرورش تفکر تحلیلی، پرسشگری و قضاوت آگاهانه در فراگیران دوره ابتدایی شود. روش پژوهش حاضر از نوع مروری نظام مند و تحلیلی است. بدین منظور، منابع علمی معتبر شامل مقالات پژوهشی، کتب تخصصی، پایان نامه ها و گزارش های علمی منتشرشده در پایگاه های داخلی و خارجی طی سال های اخیر مورد بررسی قرار گرفت. پس از جست وجوی هدفمند با کلیدواژه هایی نظیر «تفکر انتقادی»، «معلمان ابتدایی»، «رویکردهای نوین آموزشی» و «یادگیری فعال»، منابع مرتبط غربالگری و تحلیل محتوایی شدند. در نهایت، یافته ها بر اساس شباهت های مفهومی، چارچوب های نظری و نتایج تجربی دسته بندی و تفسیر گردیدند.یافته های پژوهش نشان می دهد که معلمان ابتدایی در صورت برخورداری از آگاهی نظری و مهارت عملی در استفاده از رویکردهای نوین آموزشی، می توانند نقش موثری در پرورش تفکر انتقادی دانش آموزان ایفا کنند. رویکردهایی مانند یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری مشارکتی، آموزش مبتنی بر پروژه، گفت وگوی کلاسی هدفمند، داستان پردازی آموزشی و بهره گیری از فناوری های نوین آموزشی، بیشترین تاثیر را بر تقویت مهارت هایی نظیر تحلیل، استدلال، ارزیابی اطلاعات و تصمیم گیری آگاهانه دارند. همچنین نتایج نشان می دهد که نگرش معلم، سبک تدریس، ایجاد فضای امن برای طرح پرسش و تشویق دانش آموزان به اظهار نظر، از عوامل کلیدی در رشد تفکر انتقادی به شمار می روند. بر اساس نتایج حاصل، می توان نتیجه گرفت که توسعه مهارت های تفکر انتقادی در دانش آموزان دوره ابتدایی بدون توجه به نقش معلمان و شیوه های نوین تدریس امکان پذیر نیست. معلمان با فاصله گرفتن از روش های سنتی و انتقال محور و حرکت به سوی رویکردهای فعال، مشارکتی و دانش آموزمحور، می توانند زمینه ساز یادگیری عمیق و پایدار شوند. ازاین رو، پیشنهاد می شود برنامه های آموزشی و دوره های توانمندسازی معلمان بر آموزش رویکردهای نوین و کاربردی تمرکز بیشتری داشته باشند تا معلمان بتوانند به صورت هدفمند مهارت های تفکر انتقادی را در کلاس های درس ابتدایی پرورش دهند.

کلیدواژه ها:

معلمان ابتدایی ، تفکر انتقادی ، رویکردهای نوین آموزشی ، یادگیری فعال ، مهارت های شناختی