بررسی تاثیر آموزش سواد دیجیتال انتقادی بر کاهش باورپذیری اخبار جعلی در دانش آموزان متوسطه دوم

گسترش روزافزون فضای مجازی و شبکه های اجتماعی موجب شده است که دانش آموزان متوسطه دوم به طور گسترده در معرض حجم عظیمی از اطلاعات و اخبار قرار گیرند. در این میان، انتشار سریع و گسترده اخبار جعلی (Fake News) به یکی از چالش های جدی آموزشی و روان شناختی در میان نوجوانان تبدیل شده است. باورپذیری بدون تحلیل این اخبار می تواند پیامدهای شناختی، هیجانی و رفتاری نامطلوبی برای دانش آموزان به همراه داشته باشد و بر نگرش ها، قضاوت ها و تصمیم گیری های آنان تاثیر منفی بگذارد. یکی از راهکارهای اساسی برای مقابله با این پدیده، آموزش «سواد دیجیتال انتقادی» است که بر توانایی تحلیل، ارزیابی، تفسیر و تشخیص اعتبار اطلاعات در محیط های دیجیتال تاکید دارد.پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش سواد دیجیتال انتقادی بر کاهش باورپذیری اخبار جعلی در دانش آموزان متوسطه دوم شهر کرمان انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل دانش آموزان متوسطه دوم شهر کرمان و نمونه پژوهش شامل ۴۰ دانش آموز بود که به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش طی هشت جلسه تحت آموزش سواد دیجیتال انتقادی قرار گرفت .یافته های پژوهش نشان داد که آموزش سواد دیجیتال انتقادی به طور معناداری موجب کاهش باورپذیری اخبار جعلی در دانش آموزان گروه آزمایش شده است. همچنین مهارت های تحلیل انتقادی اطلاعات، ارزیابی منابع خبری و تفکر تحلیلی در این دانش آموزان بهبود یافته است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که آموزش هدفمند سواد دیجیتال انتقادی می تواند به عنوان یک راهبرد آموزشی موثر در مدارس برای ارتقای تفکر انتقادی و کاهش آسیب های شناختی ناشی از اخبار جعلی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

سواد دیجیتال انتقادی ، اخبار جعلی ، باورپذیری اطلاعات ، تفکر انتقادی ، دانش آموزان متوسطه دوم ، آموزش رسانه ای