بررسی رابطه میزان مشارکت فعال دانش آموزان در جریان یادگیری با عملکرد تحصیلی

مشارکت فعال دانش آموزان در جریان یادگیری به عنوان یکی از مفاهیم محوری در ادبیات آموزش، نقش تعیین کننده ای در تبیین کیفیت یادگیری و سطح عملکرد تحصیلی ایفا می کند. هدف این مقاله، مرور و تحلیل نظام مند پژوهش ها و دیدگاه های نظری مرتبط با رابطه میزان مشارکت فعال دانش آموزان و عملکرد تحصیلی است تا از رهگذر تجمیع یافته های علمی، تصویری منسجم از سازوکارهای اثرگذار بر این رابطه ارائه شود. نتایج حاصل از بررسی منابع نشان می دهد که مشارکت فعال، مفهومی چندبعدی است که ابعاد شناختی، رفتاری و عاطفی را در بر می گیرد و هر یک از این ابعاد به صورت درهم تنیده بر کیفیت یادگیری و پیامدهای تحصیلی اثر می گذارند. تحلیل مطالعات پیشین حاکی از آن است که مشارکت شناختی از طریق تعمیق پردازش اطلاعات و افزایش معنا داری یادگیری، مشارکت رفتاری از طریق تقویت حضور موثر در فعالیت های آموزشی و مشارکت عاطفی از طریق ایجاد پیوند هیجانی مثبت با یادگیری، زمینه ساز ارتقای عملکرد تحصیلی می شوند. همچنین یافته ها نشان می دهد که متغیرهایی نظیر انگیزش تحصیلی، خودتنظیمی یادگیری، خودکارآمدی تحصیلی، بازخورد آموزشی و حمایت معلم، نقش واسطه ای و تقویت کننده در این رابطه دارند و بدون توجه به این عوامل، مشارکت فعال به سطحی محدود و ناپایدار تقلیل می یابد. جمع بندی نهایی مقاله بیانگر آن است که بهبود عملکرد تحصیلی مستلزم رویکردی جامع و مشارکت محور در طراحی برنامه های آموزشی و مدیریت کلاس درس است که در آن دانش آموز به عنوان کنشگر اصلی فرایند یادگیری در نظر گرفته شود و مشارکت فعال به هسته مرکزی تجربه آموزشی تبدیل گردد.

کلیدواژه ها:

مشارکت فعال دانش آموزان ، یادگیری ، عملکرد تحصیلی ، انگیزش تحصیلی ، خودتنظیمی یادگیری