طراحی الگوی ارزیابی صلاحیت های حرفه ای معلمان مبتنی بر شواهد

هدف این پژوهش طراحی الگوی ارزیابی صلاحیت های حرفه ای معلمان مبتنی بر شواهد است. ارزیابی صلاحیت های حرفه ای معلمان به عنوان یکی از کلیدی ترین سازوکارهای ارتقای کیفیت آموزش، نیازمند الگویی است که بر داده های عینی، چندبعدی و مستند استوار باشد و فراتر از نگاه سنتی و مبتنی بر اسناد اداری عمل کند. این پژوهش با روش توصیفی-تالیفی و با تحلیل نظام مند منابع معتبر علمی در حوزه ارزیابی معلمان، صلاحیت های حرفه ای و رویکردهای ارزیابی مبتنی بر شواهد انجام شده است. یافته ها نشان داد که یک الگوی اثربخش ارزیابی صلاحیت های حرفه ای معلمان باید بر پایه اصولی چون تمرکز بر رشد حرفه ای، مشارکت جویی، چندبعدی بودن، اعتبار و اتکا به شواهد متعدد و همسویی با استانداردهای ملی معلمی استوار باشد. الگوی طراحی شده شامل هشت مولفه اصلی است: ۱) چارچوب صلاحیت های حرفه ای (شامل ابعاد دانش محتوایی-پداگوژیک، عمل آموزشی، مسئولیت پذیری حرفه ای و رشد مستمر)؛ ۲) منابع و شواهد ارزیابی (شامل مشاهده کلاس درس، بررسی نمونه کارهای دانش آموزان، پورتفولیوی حرفه ای معلم، بازخورد همکاران، دانش آموزان و والدین، و خودارزیابی)؛ ۳) روش ها و ابزارهای گردآوری شواهد (چک لیست های ساختاریافته، روبریک های توصیفی، مصاحبه انعکاسی، تحلیل آثار)؛ ۴) فرآیند ارزیابی (شامل مراحل برنامه ریزی، گردآوری شواهد، تحلیل و قضاوت، بازخورد و گفت وگوی رشد محور، و تدوین طرح توسعه فردی)؛ ۵) نقش های ارزیابان (شامل سرگروه های آموزشی، مدیران، همتایان و خود معلم)؛ ۶) نظام اعتباربخشی و تضمین کیفیت؛ ۷) نظام پشتیبانی و توسعه حرفه ای (ارتباط ارزیابی با دوره های آموزشی و مربیگری)؛ و ۸) نظام ثبت و گزارش نتایج. این الگو بر ارزیابی به عنوان یک «فرآیند یادگیری حرفه ای مشارکتی» تاکید دارد که هدف نهایی آن نه قضاوت و رتبه بندی، بلکه شناسایی نقاط قوت و زمینه های رشد معلم و کمک به برنامه ریزی برای توسعه مستمر وی است. در پایان، چالش های اجرایی و پیش نیازهای پیاده سازی این الگو در نظام آموزشی مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

ارزیابی صلاحیت های حرفه ای ، معلمان ، الگوی ارزیابی مبتنی بر شواهد ، شواهد چندگانه ، رشد حرفه ای ، استانداردهای معلمی