آموزش مهارت های خود مدیریتی به دانش آموزان دارای اختلال یادگیری

اختلال های یادگیری به عنوان یکی از چالش های اساسی نظام آموزشی، نیازمند رویکردهای تدریسی ویژه ای هستند که بتوانند سازوکارهای شناختی، انگیزشی و رفتاری دانش آموزان را تقویت کنند. یکی از راهکارهای نوین در این زمینه، آموزش مهارت های خودمدیریتی است؛ مهارت هایی که به دانش آموزان می آموزند چگونه اهداف خود را تنظیم، رفتارهایشان را کنترل و فرایند یادگیری را هدایت کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش و اثربخشی آموزش مهارت های خودمدیریتی بر بهبود عملکرد تحصیلی و سازگاری آموزشی دانش آموزان دارای اختلال یادگیری در مدارس عادی است. مقاله حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مرور نظریه های یادگیری خودنظم دهی، خودتعیین گری و راهبردهای آموزش تکلیف محور تدوین شده است. در این پژوهش تلاش شده تا ابعاد آموزشی خودمدیریتی شامل خودنظارتی، خودارزیابی، تنظیم هدف و مدیریت زمان به عنوان مولفه های اصلی در طراحی برنامه های آموزشی مورد بررسی قرار گیرند. بر این مبنا، آموزش مستقیم و غیرمستقیم مهارت های خودمدیریتی می تواند فرایندهای شناختی و فراشناختی دانش آموزان را فعال کرده و زمینه رشد استقلال تحصیلی و احساس کفایت شخصی را فراهم سازد. مقاله ضمن تحلیل آثار روانی–شناختی این نوع آموزش ها، به بررسی نحوه تلفیق آن ها با محتوای درسی و شیوه های ارزشیابی تکوینی می پردازد. یافته ها نشان می دهد آموزش مهارت های خودمدیریتی نه تنها میزان مشارکت فعال دانش آموزان در تکالیف یادگیری را افزایش می دهد، بلکه موجب بهبود تنظیم هیجان، کنترل رفتار و درک بهتر مطالب درسی می شود. نتیجه کلی آن است که گنجاندن آموزش خودمدیریتی در برنامه درسی دانش آموزان دارای اختلال یادگیری، می تواند رویکردی موثر برای ارتقای کیفیت آموزش فراگیر و دستیابی به عدالت آموزشی محسوب گردد. این مقاله افزون بر تبیین چارچوب نظری موضوع، راهبردهای اجرایی آن را برای محیط های آموزشی عادی ارائه می نماید تا منبعی برای معلمان، مشاوران و طراحان درسی در حوزه آموزش و تربیت دانش آموزان با نیازهای ویژه باشد.

کلیدواژه ها:

اختلال یادگیری ، خودمدیریتی ، یادگیری خودنظم دهی ، راهبردهای آموزشی ، دانش آموزان مدارس عادی