برنامه درسی ملی ایران و آماده سازی دانش آموزان برای عصر متاورس: شکاف ها و راهکارها

در دنیای امروز که فناوری های دیجیتال با سرعت خیره کننده ای در حال تحول هستند، متاورس به عنوان یک فضای مجازی یکپارچه، سه بعدی و تعاملی، افق های جدیدی در حوزه آموزش گشوده است. این فضای نوین نه تنها امکان یادگیری تجربی و غوطه ور را فراهم می آورد، بلکه نیازمند بازنگری اساسی در برنامه های درسی ملی است تا دانش آموزان را برای زندگی و کار در عصر دیجیتال آماده سازد. برنامه درسی ملی جمهوری اسلامی ایران، به عنوان سند راهبردی نظام آموزشی کشور، مسئولیت اصلی در تربیت نسل آینده را بر عهده دارد؛ با این حال، بررسی ها نشان می دهد که این برنامه در انطباق با نیازهای عصر متاورس با چالش های جدی روبرو است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته (کیفی و کمی) به منظور شناسایی شکاف های موجود در برنامه درسی ملی ایران در آماده سازی دانش آموزان برای عصر متاورس و ارائه راهکارهای عملی و کاربردی طراحی شده است. در بخش کیفی، تحلیل محتوای دقیق سند برنامه درسی ملی همراه با مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۵ نفر از متخصصان حوزه آموزش انجام گرفت و در بخش کمی، پرسشنامه ای استاندارد میان ۲۰۰ معلم شاغل در مدارس توزیع گردید. یافته های پژوهش حاکی از آن است که برنامه درسی ملی در حوزه هایی نظیر مهارت های دیجیتال پیشرفته، بهره گیری از واقعیت مجازی و واقعیت افزوده، و پرورش تفکر انتقادی در محیط های مجازی، دارای شکاف های معنادار و قابل توجهی است. نتایج تحلیل آماری نیز نشان داد که از نظر معلمان، برنامه درسی فعلی تنها حدود ۳۰ درصد از نیازهای آموزشی مرتبط با عصر متاورس را پوشش می دهد (F(۱,۱۹۸)=۴۵.۶۷, p<۰.۰۰۱). این شکاف ها عمدتا ریشه در تاکید بیش از حد بر محتوای سنتی و عدم همگامی کامل با پیشرفت های فناوری های نوظهور دارد. در نهایت، پژوهش پیشنهاد می کند که بازنگری هدفمند در برنامه درسی ملی با تاکید بر ادغام عناصر متاورس، تقویت شایستگی های دیجیتال معلمان، و طراحی فعالیت های یادگیری تجربه محور و تعاملی صورت گیرد. نتایج این پژوهش می تواند به سیاست گذاران آموزشی در تدوین برنامه های آینده نگرانه یاری رساند و پیامدهای بلندمدت آن شامل افزایش انگیزش یادگیری، ارتقای مهارت های قرن ۲۱، و آماده سازی نیروی کار ماهر برای اقتصاد دیجیتال خواهد بود.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی ملی ، متاورس ، آموزش دیجیتال ، واقعیت مجازی ، واقعیت افزوده ، مهارت های دیجیتال ، شکاف برنامه درسی ، یادگیری تجربه محور