تاثیر روش تدریس یادگیری اکتشافی در یادگیری دانش آموزان

هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر به کارگیری روش تدریس یادگیری اکتشافی بر فرآیند و پیامدهای یادگیری دانش آموزان بود. یادگیری اکتشافی، یک راهبرد تدریس فعال و دانش آموزمحور است که در آن فراگیران از طریق مواجهه با مسائل، پدیده ها یا سوال های هدایت شده، به جستجو، کشف و ساخت دانش جدید می پردازند.این مقاله با روش تحقیق ترکیبی (کیفی-کمی) و با بهره گیری از طرح نیمه آزمایشی با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بود که از میان آن ها، ۶۰ دانش آموز به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (تدریس با روش اکتشافی) و کنترل (تدریس سنتی) قرار گرفتند. داده ها با استفاده از پیش آزمون و پس آزمون سنجش یادگیری (شامل سوالات درک مفهومی، حل مسئله و کاربرد دانش) و پرسشنامه سنجش نگرش و انگیزش گردآوری و با روش های آماری تحلیل شدند.یافته های کمی پژوهش نشان داد که میانگین نمرات یادگیری مفهومی و مهارت حل مسئله گروه آزمایش در پس آزمون، به طور معناداری بالاتر از گروه کنترل بود (p<۰.۰۵). همچنین، تحلیل پرسشنامه ها حاکی از افزایش قابل توجه انگیزش درونی، کنجکاوی علمی و اعتماد به نفس دانش آموزان گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل داشت. بخش کیفی پژوهش که از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته با نمونه ای از دانش آموزان گروه آزمایش و معلمان انجام شد، بر عمق این تاثیرات صحه گذاشت. تحلیل مصاحبه ها سه مضمون اصلی را آشکار کرد: ۱) لذت ناشی از کشف، ۲) درک عمیق تر و ماندگارتر مفاهیم، و ۳) تقویت روحیه پرسشگری و تفکر مستقل.نتیجه گیری کلی پژوهش حاضر موید آن است که روش تدریس یادگیری اکتشافی، نه تنها به بهبود شاخص های سطح دانش و عملکرد تحصیلی منجر می شود، بلکه بر ابعاد عاطفی-نگرشی یادگیری از جمله افزایش انگیزه و ایجاد نگرش مثبت به علم نیز تاثیر قدرتمندی دارد. این روش، فراگیران را از حالت انفعال خارج کرده و آنان را به سازندگان فعال دانش تبدیل می کند. بر این اساس، توصیه می شود با تدوین برنامه های آموزشی و تولید محتوای مناسب، بستر لازم برای تعمیم این روش نوین تدریس در نظام آموزشی فراهم گردد

کلیدواژه ها:

یادگیری اکتشافی ، روش تدریس فعال ، یادگیری مفهومی ، حل مسئله ، انگیزش تحصیلی ، دانش آموزمحوری