مغز تیک تاکی (TikTok Brain): استراتژی های تدریس برای دانش آموزانی که دامنه توجه شان به زیر ۸ ثانیه رسیده است.

چکیدهدر دهه اخیر، ظهور و فراگیری پلتفرم های ویدیوی کوتاه-محور مانند تیک تاک، اینستاگرام ریلز و یوتیوب شورتز، الگوی مصرف محتوای نسل جدید را به طور بنیادین دگرگون کرده است. این پلتفرم ها با ارائه جریانی بی پایان از ویدیوهای کوتاه، جذاب و به شدت شخصی سازی شده، مغز کاربران، به ویژه نوجوانان را به دریافت پاداش های دوپامینی سریع و مکرر عادت داده اند. این پدیده که در ادبیات عامه به «مغز تیک تاکی» شهرت یافته، منجر به کاهش مشهود در دامنه توجه پایدار (Sustained Attention)، افزایش بی قراری شناختی و کاهش تحمل برای فعالیت های نیازمند تمرکز عمیق و طولانی مدت شده است. این مقاله به تحلیل عصب شناختی و روان شناختی این پدیده می پردازد و چالش های ناشی از آن را در محیط کلاس درس، از جمله کاهش توانایی درک مطلب متون طولانی، بی حوصلگی در حل مسائل چندمرحله ای و نیاز دائمی به تحریکات بیرونی را بررسی می کند. در ادامه، این پژوهش مجموعه ای از استراتژی های آموزشی عملی و مبتنی بر شواهد را برای معلمان ارائه می دهد تا بتوانند با این واقعیت جدید مقابله کرده و فرآیند یادگیری را برای این نسل بازطراحی کنند. این استراتژی ها شامل «میکرولرنینگ» (یادگیری خرد)، «تکه تکه سازی محتوا» (Content Chunking)، «گیمیفیکیشن» (بازی وارسازی)، آموزش «فراشناخت» (Metacognition) و «سواد رسانه ای» است. هدف نهایی، تجهیز معلمان به ابزارهایی است که نه تنها با محدودیت های توجه دانش آموزان سازگار شوند، بلکه به آن ها در بازآموزی و تقویت مهارت های تمرکز عمیق کمک کنند.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: مغز تیک تاکی ، دامنه توجه ، میکرولرنینگ ، گیمیفیکیشن ، آموزش فراشناخت ، سواد رسانه ای ، نسل زد ، استراتژی های تدریس.