عدالت آموزشی در آزمون سازی: آیا سوالات امتحانی ما سوگیری فرهنگی یا جنسیتی دارند؟

چکیدهآزمون ها و امتحانات در نظام های آموزشی مدرن به عنوان دروازه بانان اصلی فرصت های اجتماعی و اقتصادی عمل می کنند. فرض بنیادین در این ارزیابی ها این است که نمرات اکتسابی، بازتاب دهنده دقیق توانایی ها و دانش دانش آموزان هستند. با این حال، مفهوم «عدالت آموزشی» در آزمون سازی زمانی به چالش کشیده می شود که عوامل نامربوط به سازه مورد سنجش، نظیر جنسیت، پیشینه قومی، طبقه اجتماعی و سرمایه فرهنگی، بر عملکرد آزمون دهنده تاثیر بگذارند. این مقاله با رویکردی انتقادی و روان سنجی، به بررسی پدیده ی «تورش» یا «سوگیری» (Bias) در طراحی سوالات امتحانی می پردازد. با بهره گیری از نظریه «کارکرد افتراقی سوال» (DIF) و مفاهیم جامعه شناختی نظیر سرمایه فرهنگی بوردیو، استدلال می شود که بسیاری از آزمون های استاندارد و معلم ساخته در ایران، به دلیل استفاده از زبان، بافت و مثال های جهت دار، ناخواسته گروه های خاصی از دانش آموزان (مانند دختران، روستانشینان یا اقلیت های زبانی) را در وضعیت نابرابر قرار می دهندسیده زهرا سید پور، فاطمه کمالی، سیده فاطمه محمدیکارشناسی طراحی دوختکارشناسی طراحی دوختکارشناسی طراحی دوخت. هدف این پژوهش واکاوی لایه های پنهان بی عدالتی در متن سوالات و ارائه راهکارهایی برای دستیابی به ارزیابی منصفانه است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: عدالت آموزشی ، سوگیری در آزمون ، کارکرد افتراقی سوال (DIF) ، سوگیری جنسیتی ، سرمایه فرهنگی ، روایی آزمون ، روان سنجی.