ساز و کارها و چالشهای ناظر بر مرحله اجرای احکام کیفری اطفال و نوجوانان بزهکار

پژوهش حاضر با هدف تحلیل سازوکارهای اجرایی و شناسایی چالشهای فراروی مرحله اجرای احکام کیفری اطفال و نوجوانان بزهکار در نظام حقوق کیفری ایران انجام شد تا ضمن بررسی دستاوردهای نظری و ساختاری موجود، راهکارهای عملی برای بهبود وضعیت بازپروری و اصلاح این گروه سنی ارائه گردد. این مطالعه با رویکرد توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای پیش رفته و داده ها از طریق گردآوری و تحلیل اسناد قانونی، قوانین، آیین نامه ها، آرای قضایی و متون علمی مرتبط استخراج شده است. بررسی منابع نشان می دهد تعیین صرف ملاک سن شرعی و قمری به عنوان معیار اصلی مسئولیت کیفری امکان لحاظ تفاوت های فردی و روانشناختی کودکان را محدود ساخته و احکام بازپرورانه را تضعیف می کند. همچنین پراکندگی وظایف میان دادسرا، دادگاه تخصصی، سازمان بهزیستی و کانون اصلاح و تربیت بدون سازوکار هماهنگ اجرای امور حمایتی و آموزشی کودکان را مختل کرده است. کمبود نیروی انسانی آموزش دیده در حوزه مددکاری اجتماعی و روانشناسی کودک همراه با زیرساخت های ناکافی، کانون ها فرصت های اجرای برنامه های جایگزین حبس مانند خدمات عمومی رایگان، نظارت الکترونیک و عدالت ترمیمی را به طور موثر محدود کرده است. لذا برای تحقق اهداف عدالت کیفری ویژه اطفال و نوجوانان ضروری است معیارهای تعیین سن و تناسب مجازات بازنگری شود، ساختار نهادی با تاکید بر همکاری چندجانبه میان قوه قضاییه، سازمان بهزیستی و نهادهای مردم نهاد یکپارچه گردد و سرمایه گذاری در آموزش تخصصی ضابطان و گسترش زیرساخت های بازپرورانه و مجازات های جایگزین تسهیل یابد. این رویکرد همزمان می تواند ضمن حفظ امنیت عمومی زمینه بازتوانی و بازگشت سازنده نوجوانان به جامعه را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

اطفال و نوجوانان ، اجرای احکام کیفری ، سازوکارها ، چالش ها ، مجازات جایگزین ، بازپروری ، عدالت ترمیمی