بررسی فقهی و حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از سقط جنین عمدی و غیر عمدی

سقط جنین در نظام حقوقی ایران و فقه امامیه از مسائل پیچیده و چند بعدی به شمار می رود که در آن، تقابل میان حرمت حیات جنین و حقوق مادر چالش های قابل توجهی ایجاد کرده است. در فقه امامیه حرمت جنین از لحظه انعقاد نطفه پذیرفته شده و با توجه به مرحله دمیدن روح احکام خاصی نظیر حرمت سقط و دیه تعیین گردیده است. در حقوق موضوعه ایران نیز با استناد به مواد قانونی از جمله مواد ۶۲۲، ۷۱۴ و ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی، سقط جنین عمدی و غیرعمدی جرم انگاری شده و پرداخت دیه متناسب با مرحله رشد جنین الزامی دانسته شده است. هدف این پژوهش تبیین مبانی فقهی و حقوقی مسئولیت مدنی ناشی از سقط جنین و تحلیل مصادیق آن با تاکید بر نقش اشخاص مختلف از جمله مادر، پزشک و اشخاص ثالث است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع فقهی، قوانین جاری و رویه قضایی می باشد. یافته ها نشان می دهد که مسئولیت مدنی در این حوزه عمدتا بر مبنای قواعد فقهی اتلاف و تسبیب استوار بوده و در برخی موارد مسئولیت کیفری نیز برای مرتکبان قابل تصور است. در نهایت با توجه به خلاهای موجود در شناسایی حقوق جنین، حدود مسئولیت پزشک و اثبات رابطه سببیت، بازنگری در مقررات قانونی و تبیین دقیق تر مبانی فقهی ضرورت دارد.

کلیدواژه ها:

فقه امامیه ، مسئولیت مدنی سقط جنین ، مسئولیت کیفری سقط عمدی و غیر عمدی