رابطه بین حقوق بشر و محیط زیست از نگاه قوانین داخلی و بین المللی

گسترش جوامع انسانی و توسعه شهرنشینی سبب بروز تهدیدات و چالش های زیست محیطی شده است و جنبه های معیشت، تغذیه، دسترسی به آب، سلامت و حیات بشر را به نحو بارزی تحت تاثیر قرار داده است. این جنبه ها موضوعات حقوق بشری می باشند که به شکل بی سابقه ای با مسائل زیست محیطی پیوند خورده اند؛ به همین علت در دنیای معاصر در سرلوحه اداره امور کشورها، توجهات به رعایت حقوق محیط زیست و توسعه پایدار و سیاست گذاری های مربوط به آنها معطوف شده است. بر این اساس، هدف از نگارش پژوهش حاضر بررسی ارتباط میان حقوق بشر و محیط زیست از نگاه قوانین داخلی و بین المللی است. روش این پژوهش عمدتا تحلیلی- توصیفی است که از طریق فیش برداری از کتب، اسناد، مقالات و آرای قضایی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که از منظر حقوق بین الملل اکثر موضوعات زیست محیطی پیوندی نزدیک با موضوعات حقوق بشری دارند و حقوق بشر اساسا بدون رعایت اصول حفاظت از محیط زیست به اجرا در نمی آید و حقوق محیط زیست نیز برای اجرای مطلوب تر نیازمند به حقوق بشر است. ارتباط تنگاتنگی که بین حقوق بین الملل محیط زیست و حقوق بشر ایجاد شده است از طرفی حفاظت از محیط زیست را به عنوان بنیادی ترین اصل برای برخورداری از زندگی و کرامت انسانی می داند و از طرف دیگر این امر را مقدور کرده که در قبال چالش های جهانی در ابعاد منطقه ای و جهانی از خود و حقوق بشر حفاظت کند. در همین راستا در قوانین ایران ماده ۹ قانون مدنی ایران راه حلی را برای اجرای معاهدات بین المللی ارائه داده است، با این همه، ماده مذکور علاوه بر تفسیر بردار بودن آن نسبت به سایر منابع حقوق بین الملل از قبیل عرف بین المللی و آرا و رویه های قضایی ساکت و صامت است.

کلیدواژه ها:

حقوق بشر ، محیط زیست ، حقوق بین الملل ، ماده ۹ قانون مدنی