بررسی پدیدارشناسی با تاکید بر تاثیر روح مکان نمونه موردی: مقبره نادر شاه افشار

در پدیدارشناسی مکان دو رویکرد هستی شناسی و معرفت شناسی وجود دارد. رویکرد هستی شناختی عمدتا دیدگاهی فضایی دارد و به جستجوی معنای مکانی می پردازد که به عنوان روح مکان در معماری یا زندگی-جهان تعریف شده است. روح مکان از رابطه بین اشیا ایجاد می شود و به محیط حس یا شخصیت خاصی می بخشد اما رویکرد معرفت شناختی عمدتا دیدگاهی انسان گرایانه به موضوع دارد و می خواهد مکان یا تجربه زیسته را دریابد. آثار معماری ایرانی بیانگر تاریخ ایران هستند. شناخت معنادار آثار تاریخی در صورتی محقق می شود که این آثار به حیات خود ادامه دهند. هدف اصلی این پژوهش بررسی نظریه روح مکان در بنا تاریخی آرامگاه نادر شاه افشار است. از این جهت به بررسی مفهوم پدیدارشناسی نظریه روح مکان آراء فیلسوفان و نظریه پردازان پرداخته شده است. از اهداف دیگر پژوهش حاضر بازشناسی و تبیین ظرفیت های آثار تاریخی معماری ایرانی است که به زنده انگاری و حیات آنها و بازشناسی این ظرفیت ها مربوط می شود و مقدمه تعامل صحیح بین انسان و اثر است. از این رو مقبره نادر شاه افشار، به عنوان مفهومی فراتر از شناخت رایج و قابل تعمیم به هر آنچه دارای حیات است و با نگاهی تفسیری مورد مطالعه قرار گرفت. در طراحی مقبره نادر شاه افشار ارتباط با طبیعت و استفاده از عناصر طبیعی به وفور دیده می شود. همانگونه که معمار بنا در این رابطه اذعان داشت روحیات و شخصیت نادر باید به گونه ای در این بنا منعکس می شد که به وسیله عوامل و المان های معماری شخصیت و روحیه نادر باید نمایش داده می شد و این آرامگاه را از سایر بناها متمایز می کند. به لحاظ پدیدارشناسی، بررسی سیحون در طراحی بنای مقبره نادر شاه افشار توانسته روح مکان را در این بنا ایجاد کند و در انتقال و فهم روح این مکان به بازدیدکنندگان موفق بوده است. این پژوهش به شیوه پدیدارشناسی بر پایه روش کیفی استوار است و روش تحلیل داده ها، روش ون منن است. مطالعه اسنادی و کتابخانه ای نیز بنیان تحلیل و توصیف نمونه موردی این پژوهش است.

کلیدواژه ها:

روح مکان ، پدیدارشناسی ، معماری ، مقبره نادر شاه