مطالعه ای بر نقش تعدیل کننده ی توانمندسازی روان شناسی سلامت در رابطه بین استرس و بروز اختلالات سایکوسوماتیک

در عصر حاضر، استرس به یکی از جدی ترین معضلات سلامت روان و جسم تبدیل شده است و پیامدهای آن نه تنها محدود به آسیبهای روان شناختی نمی شود بلکه طیف وسیعی از بیماری ها و اختلالات سایکوسوماتیک یا روان تنی را نیز به دنبال دارد. اختلالات سایکوسوماتیک به مشکلات جسمی ای اطلاق می شود که منشاء اصلی آنها فشارهای روحی و روانی است و این اختلالات زندگی فرد را در ابعاد مختلف دچار اخلال می کنند. این در حالی است که همه افراد هنگام مواجهه با استرس به یک اندازه دچار پیامدهای منفی نمی شوند و برخی افراد علی رغم قرار گرفتن در موقعیت های پراسترس توانایی مقابله و مدیریت سلامت خود را دارند. در این میان نقش توانمندسازی روان شناسی سلامت به عنوان متغیری کلیدی و تعدیل کننده در رابطه بین استرس و بروز اختلالات سایکوسوماتیک بیش از پیش مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. در مطالعه حاضر با رویکرد مروری کتابخانه ای سعی شد ابعاد مختلف موضوع مورد واکاوی قرار گیرد. ابتدا مفاهیم پایه مرتبط با استرس و اختلالات سایکوسوماتیک بررسی شد و نشان داده شد که استرس به واسطه مسیرهای روان شناختی و زیستی می تواند منجر به بروز یا تشدید علائم جسمی گردد. همچنین به نقش مهم عوامل فردی و اجتماعی، سبک های مقابله و مهارت های شناختی هیجانی در پاسخ به استرس اشاره شد. پس از آن مفهوم توانمندسازی روان شناسی سلامت و مولفه های اصلی آن همچون خودکارآمدی، خودآگاهی، سواد سلامت و مهارت های خودتنظیمی تشریح گردید. بررسی پیشینه پژوهش ها حاکی از آن است که توانمندسازی روان شناختی ضمن ارتقای ظرفیت مقابله با مشکلات روانی به شکل معنا داری می تواند شدت و شیوع اختلالات سایکوسوماتیک را کاهش دهد. در بخش نتایج شواهد و یافته های پژوهش های معتبر داخلی و خارجی نشان داد افرادی که سطح بالایی از توانمندسازی روان شناسی سلامت دارند در برابر آثار منفی استرس مقاوم ترند و کمتر دچار اختلالات روان تنی می شوند. به عبارت دیگر توانمندسازی روان شناسی سلامت نقش تعدیل کننده ای ایفا می کند و قادر است پیوند بین استرس و پیامدهای سایکوسوماتیک را تضعیف نماید.

کلیدواژه ها:

استرس ، توانمندسازی روانشناسی سلامت ، اختلالات سایکوسوماتیک ، مقابله با استرس ، سلامت روان