آسیب شناسی و بررسی اختلال وابسته به فرهنگ زار در ایران

اختلالات وابسته به فرهنگ به عنوان الگوهای اختلال روانی که در زمینه های فرهنگی خاصی ظهور می یابند، مورد توجه روزافزون روان پزشکان، روانشناسان و انسان شناسان قرار گرفته اند. یکی از مصادیق بارز این اختلالات در ایران پدیده زار است که ریشه در فرهنگ بومی نواحی جنوبی کشور دارد. زار ترکیبی از باورهای ماوراءالطبیعه، آیین های آیینی و نمودهای روان تنی است که معمولا با تجربه تسخیر توسط ارواح، بروز رفتارهای هیجانی و نشانه های شبه روان پزشکی همراه است. از منظر طب روان پزشکی مبتنی بر ۵-DSM، زار را می توان در دسته اختلالات وابسته به فرهنگ یا اختلالات مرتبط با تجربه های فرهنگی گنجاند که ویژگی های بالینی آن در بستر فرهنگی خاص قابل تفسیر و تحلیل است. مطالعات داخلی متعدد به بررسی الگوهای تجربه درمان های بومی و رابطه این پدیده با سلامت روان پرداخته اند. یافته ها نشان می دهد که بسیاری از افراد مبتلا به تجربه زار پیش از مراجعه به نظام پزشکی رسمی، در آیین های درمانی جمعی خاص شرکت می کنند. در بخش درمان، رویکرد تلفیقی از مداخلات روان درمان گرانه با درک زمینه فرهنگی، می تواند موثر واقع شود. بهره گیری از مدل هایی مانند درمان بین فرهنگی، مصاحبه فرهنگی، ۵-DSM، و ارتقای سواد فرهنگی درمانگران، از جمله راهکارهای پیشنهادی در ادبیات علمی معاصر است.

کلیدواژه ها:

آسیب شناسی روانی ، اختلالات روانی ، اخلالات فرهنگی ، فرهنگ پریشانی ، زار