چشم انداز جهانی و ملی، تولید مصرف و سرمایه گذاری در هیدروژن تحلیل داده های تاریخی ۲۰۲۵-۲۰۱۵ و پیشبینی روندها تا ۲۰۵۰ با رویکرد مقایسهای کشورها

پژوهش حاضر به بررسی جامع چشم انداز، تولید مصرف و سرمایه گذاری در صنعت هیدروژن در ایران و جهان، از داده های تاریخی (۲۰۱۵-۲۰۲۵) تا افق پیشبینی ۲۰۵۰ می پردازد. بر اساس تحلیل ترکیبی کمی و کیفی، روندهای جهانی نشان می دهند که سلطه هیدروژن خاکستری عمدتا حاصل ریفرمینگ متان با بخار به تدریج جای خود را به هیدروژن سبز مبتنی بر الکترولیز آب خواهد داد. کاهش چشمگیر هزینه های فناوری های پیشرفته مانند الکترولایزرهای PEM و SOEC، همراه با افزایش هزینه تولید خاکستری به علت قیمت گذاری کربن نقطه سر به سر اقتصادی این دو مسیر را تا دهه ۲۰۳۰ محقق می کند. ظرفیت تجمعی پروژه های جهانی هیدروژن سبز با رشد نمایی از حدود ۲ میلیون تن در ۲۰۲۵ به بیش از ۱۱۰ میلیون تن در ۲۰۵۰ می رسد که محرک اصلی آن پروژه های گیگاواتی و حمایت های سیاستی است. ایران، با برخورداری از ذخایر عظیم گاز طبیعی و پتانسیل بالای انرژی های خورشیدی و بادی از موقعیتی دوگانه برای توسعه همزمان هیدروژن آبی و سبز بهره مند است. پروژه های پایلوت مانند واحد چابهار (سبز) و پالایشگاه جاسک (آبی) نشان دهنده ظرفیت اولیه کشور هستند اما برای رقابت در بازار جهانی سبز نیاز به سرمایه گذاری چند میلیارد دلاری، انتقال فناوری نسل جدید، و ایجاد زیرساخت های لجستیک صادراتی وجود دارد. تحلیل سناریویی پژوهش نشان می دهد که راهبرد ترکیبی توسعه سبز و آبی تا ۲۰۴۰ می تواند جایگاه ایران را هم در بازار گذار و هم در بازار غالب سبز تضمین کند مشروط به همگام شدن با تحولات فناورانه و الزامات زیست محیطی. نتایج همچنین تاکید دارند که گذار به هیدروژن سبز نه تنها یک فرصت اقتصادی بلکه ضرورتی راهبردی برای کاهش انتشار CO۲، امنیت انرژی و ارتقای جایگاه ژئوپلیتیکی ایران است. این گذار در سطح جهانی بازتعریف روابط انرژی و تجارت را به همراه دارد و برای ایران فرصتی بی بدیل جهت ایفای نقش فعال در اقتصاد پاک نیمه قرن فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

هیدروژن سبز ، هیدروژن آبی ، قیمت گذاری کربن ، الکترولایزر ، ظرفیت تجمعی