چشم انداز جهانی و ملی، تولید مصرف و سرمایه گذاری هلیوم تحلیل داده های تاریخی (۲۰۱۵-۲۰۲۵) و پیش بینی روندها تا سال ۲۰۵۰ با تمرکز بر ایران و کشورهای کلیدی تولید کننده

هلیوم، به عنوان دومین عنصر سبک جدول تناوبی و منبعی استراتژیک و تجدیدناپذیر در دهه های اخیر جایگاه ویژه ای در صنایع پیشرفته یافته است. این پژوهش با بهره گیری از داده های تاریخی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ و مدل سازی پیش بینی تا افق ۲۰۵۰، به بررسی روندهای تولید، مصرف و سرمایه گذاری هلیوم در سطح جهانی و ملی با تمرکز بر ایران و کشورهای اصلی تولید کننده پرداخته است. یافته ها نشان می دهد سهم ایالات متحده از تولید جهانی که در سال ۲۰۱۵ بیش از ۵۰٪ بود تا سال ۲۰۵۰ به حدود ۲۰٪ کاهش می یابد. در مقابل روسیه و قطر با اتکا به پروژه های عظیم استخراج، سهم خود را به ترتیب و ۲۵ خواهند رساند. ایران با دسترسی به منابع عظیم گاز طبیعی و اجرای پروژه های کرایوژنیک در پالایشگاه های پارس جنوبی ظرفیت تولید خود را از ۶۰ هزار متر مکعب در ۲۰۲۳ به یک میلیون متر مکعب در ۲۰۵۰ افزایش خواهد داد، همزمان با رشد مصرف به ۸۰۰ هزار متر مکعب. تحلیل ساختار مصرف جهانی نشان می دهد سهم بخش پزشکی از ۳۰٪ به ۲۵٪ کاهش یافته و صنایع الکترونیک و نیمه هادی ها از ۲۰ به ۳۰٪ رشد می کنند. همچنین همجوشی هسته ای تا ۱۰٪ از مصرف را به خود اختصاص خواهد داد. از منظر اقتصادی بیش از ۵۵٪ هزینه های سرمایه ای واحدهای هلیوم به تجهیزات کرایوژنیک اختصاص دارد، که بهینه سازی انرژی و فناوری های بازیافت حرارت می تواند بازدهی اقتصادی را افزایش دهد و اثرات زیست محیطی را کاهش دهد. نتایج پژوهش بر ضرورت سرمایه گذاری هدفمند، توسعه فناوری های بومی، بازیافت و جایگزینی هلیوم و مشارکت ایران در پروژه های بین المللی برای تثبیت جایگاه در بازار جهانی تاکید دارد. آینده صنعت هلیوم به سیاست های هوشمندانه ترکیب منابع داخلی و خارجی و مدیریت پایدار مصرف وابسته است؛ رویکردی که می تواند هم منافع اقتصادی و هم مزیت ژئوپلیتیکی را تضمین کند.

کلیدواژه ها:

هلیوم ، تولید جهانی ، ایران ، پیش بینی ۲۰۵۰ ، صنایع پیشرفته