تحلیل تطبیقی مبانی و سازوکار مسئولیت مدنی سیستمهای هوش مصنوعی در حقوق ایران و اتحادیه اروپا

با گسترش روزافزون کاربرد سیستمهای هوش مصنوعی در حوزه های مختلف، زندگی پرسش از مسئولیت مدنی ناشی از عملکرد این سیستمها به یکی از چالشهای نوظهور در حقوق خصوصی بدل شده است. در نظامهای حقوقی سنتی، مسئولیت مدنی عمدتا بر مبنای تقصیر یا خطر استوار است؛ اما در مواجهه با سیستمهایی که فاقد اراده و شخصیت حقوقی اند، این مبانی با دشواریهای مفهومی و اجرایی روبه رو می شوند. مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی مبانی و سازوکارهای مسئولیت مدنی سیستمهای هوش مصنوعی در حقوق ایران و اتحادیه اروپا می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اتحادیه اروپا با ارائه مدلهایی چون مسئولیت مبتنی بر خطر و مسئولیت بدون تقصیر، درصدد پاسخ گویی به خلاهای موجود است؛ در حالی که در حقوق ایران به دلیل فقدان مقررات خاص امکان بهره گیری از قواعد فقهی و اصول عام مسئولیت مدنی وجود دارد. در پایان پیشنهادهایی برای اصلاح قانون گذاری و طراحی نظام مسئولیت متناسب با ویژگی های فناوری های نوین ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، مسئولیت مدنی ، مبنای ، خطر ، اثبات رابطه سببیت ، اتحادیه اروپا ، حقوق ایران