تحلیل چالش های فقهی حقوقی بیمه عمر در ایران: مطالعه تطبیقی با کشورهای اسلامی منتخب

پژوهش حاضر به بررسی ماهیت حقوقی بیمه عمر در نظام حقوقی ایران می پردازد. مسئله اصلی، پژوهش تحلیل چالش های فقهی و حقوقی بیمه عمر به ویژه در سه حوزه غرر، ربا و تعهدات به نفع شخص ثالث است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با رویکرد استقرائی انجام شده است. داده ها از طریق بررسی ۵۰ منبع شامل ۳۵ مقاله علمی پژوهشی، ۱۰ کتاب تخصصی و ۵ سند قانونی جمع آوری و با روش کدگذاری سه مرحله ای باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که غرر با فراوانی ٪۸۴ مهم ترین چالش فقهی است و رابطه معناداری بین شفافیت قراردادها و کارایی سیستم بیمه عمر وجود دارد (۰.۷۸- = r < ۰.۰۱). تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که شفافیت قراردادها (۰.۴۵)، استانداردسازی محاسبات (۰.۳۸ = B) و نظارت شرعی (B = ۰.۳۲) مهم ترین عوامل موثر بر کارایی سیستم بیمه عمر هستند (۰.۷۲ = R۲). مطالعه تطبیقی نشان داد کشورهای موفق در زمینه بیمه عمر اسلامی با استفاده از مدل تکافل و عقود اسلامی توانسته اند میزان شفافیت قراردادی را به ۸۵٪ برسانند، در حالی که این شاخص در ایران ٪۶۵ است. نتایج نشان می دهد که موفقیت در بازار بیمه عمر مستلزم رویکردی یکپارچه است که هم جنبه های فقهی و هم الزامات اجرایی را در نظر بگیرد.

کلیدواژه ها:

بیمه ، عمر ، غرر ، ربا ، تعهدات شخص ثالث ، حقوق بیمه ایران