وجوه افتراق و اشتراک هبه و هدیه در نظام حقوقی ایران و عرف جامعه بین المللی

این پژوهش به بررسی تطبیقی مفاهیم «هبه» و «هدیه» در نظام حقوقی ایران و عرف جامعه بین المللی می پردازد. در حقوق ایران هبه به عنوان یک عقد تملیکی رایگان در مواد ۷۹۵ تا ۸۰۷ قانون مدنی تعریف شده و نیازمند ایجاب، قبول، قبض، و در مواردی ثبت رسمی است. در مقابل هدیه فاقد تعریف قانونی است و بیشتر جنبه عرفی، احساسی و فرهنگی دارد که در مناسبت های اجتماعی رایج است و معمولا بدون تشریفات حقوقی انجام می شود. در نظام های حقوقی خارجی، به ویژه در کشورهای کامن لا Donation به عنوان انتقال رایگان مال با شرایطی چون قصد واقعی مال، مشخص بودن گیرنده، تحویل مال و در مواردی تنظیم سند رسمی (Gift Deed) شناخته می شود. همچنین در برخی کشورها، Donation ممکن است مشمول مالیات هدیه باشد. وجوه افتراق این دو مفهوم شامل ماهیت حقوقی، آثار مالکیتی، قابلیت رجوع، ثبت رسمی، و بار مالیاتی است. در مقابل وجوه اشتراک آنها شامل ماهیت غیرمعاوضی، نیاز به رضایت و قبض، انگیزه محبت آمیز و نقش اجتماعی در تقویت روابط انسانی می باشد. نتیجه آنکه هبه و هدیه با وجود شباهت های ظاهری در ساختار حقوقی و آثار عملی تفاوت های بنیادینی دارند. شناخت دقیق این مفاهیم برای تنظیم اسناد، تحلیل حقوقی و پیشگیری از اختلافات ضروری است و در مطالعات تطبیقی توجه به تفاوت های فرهنگی و حقوقی میان نظام های مختلف اهمیت ویژه ای دارد.

کلیدواژه ها:

هبه ، هدیه ، Donation ، عقد تملیکی ، رایگان ، ایجاب و قبول ، قبض ، مال موهوب له ، واهب ، رجوع از هبه ، سند رسمی ، ثبت اسناد ، قانون مدنی ، ایران ، قانون ثبت اسناد و املاک ، مالیات نقل و انتقال ، مالیات هدیه ، Gift Deed ، نظام حقوقی کامن لا ، نظام حقوقی رومی-ژرمنی ، حقوق تطبیقی ، عرف ، اجتماعی ، مناسبت های فرهنگی ، انتقال مالکیت ، اهلیت قانونی ، تفاوت هبه و هدیه ، شباهت هبه و هدیه ، آثار حقوقی ، هدیه انگیزه محبت آمیز ، روابط انسانی ، اثبات مالکیت ، اسناد غیررسمی ، حقوق خانواده ، حقوق اموال ، حقوق بین الملل خصوصی