تحلیل پارادایم شفافیت و پاسخگویی در مدیریت سیاسی امیرالمومنین (ع) از منظر نهج البلاغه

شفافیت و پاسخگویی از مهمترین مولفه های حکمرانی مطلوب و عدالت محور به شمار می آیند. این دو اصل در اندیشه و سیره ی سیاسی امیرالمومنین علی (ع) جایگاهی بنیادین داشته و به عنوان شاخص های مشروعیت حکومت اسلامی مطرح شده اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر متون نهج البلاغه به بررسی پارادایم شفافیت و پاسخگویی در مدیریت سیاسی امام علی(ع) می پردازد. نتایج مطالعه نشان می دهد که امام(ع) با تاکید بر صداقت، عدالت و رعایت حقوق عمومی، نظامی سیاسی مبتنی بر آگاهی مردم و مسئولیت پذیری حاکمان را پایه گذاری نمود. در سیره علوی، شفافیت نه صرفا به معنای اطلاع رسانی، بلکه به منزله ی مشارکت دادن مردم در فرایند تصمیم گیری و نظارت بر قدرت تبیین شده است. همچنین پاسخگویی در اندیشه ی امام علی(ع)، رابطه ای دوسویه میان حاکم و مردم است که بر مبنای تعهد اخلاقی الهی و اجتماعی استوار می باشد. بررسی خطبه ها و نامه های امام، به ویژه عهدنامه مالک اشتر نشان می دهد که ایشان ساختاری نظارتی و عدالت محور را برای جلوگیری از فساد، تبعیض و پنهان کاری طراحی کرده است. بدین ترتیب پارادایم شفافیت و پاسخگویی در نظام مدیریتی علوی الگویی جامع از حکمرانی اخلاقی و مردمی ارائه می دهد که می تواند در بازاندیشی نظام های مدیریتی معاصر الهام بخش باشد.

کلیدواژه ها:

امیر المومنین (ع) ، مدیریت سیاسی اسلامی ، شفافیت ، پاسخگویی ، نهج البلاغه