تحلیل امنیت و توازن منافع در خلیج فارس در سایه قدرت های فرا منطقه ای

خلیج فارس یکی از حوزه های اصلی سیاست خارجی منطقه ای کشورهای حاشیه ای آن به شمار می آید زیرا امنیت، اقتصاد و سیاست در این منطقه با یکدیگر به هم پیوند خورده اند. امنیت این حوزه هم برای کشورهای منطقه و هم برای کشورهای خارج منطقه دارای اهمیت است. اهمیت موضوع برای کشورهای منطقه به دلیل ماهیت رانتی این دولت ها و وابستگی ثبات آنها به تداوم صدور نفت و واردات کالا از طریق درآمدهای نفتی است. علاوه بر کشورهای منطقه، قدرت های بزرگ فرامنطقه ای و در راس آنها برای آمریکا نیز امنیت منطقه اهمیت زیادی دارد چرا که از یک طرف تداوم صدور انرژی از این منطقه و از سوی دیگر بازگشت دلارهای نفتی از طریق صادرات کالا به این منطقه، حیات اقتصاد غرب را به این منطقه وابسته کرده است. امنیت خلیج فارس تا سال ۱۹۷۰ با حضور نیروهای انگلیسی تامین می شد اما به دنبال خروج نیروهای انگلیسی از منطقه یکی از موضوعات مهم برای دولت های منطقه و فرامنطقه ای سازماندهی نوعی ساختار امنیتی برای امنیت منطقه بوده است. این مقاله بر اساس منابع کتابخانه ای به شیوه توصیفی تحلیلی به انجام رسیده است. حاصل سخن این است که عدم امکان همگرایی میان کشورهای منطقه سبب شده است تا ساختار امنیتی در این منطقه نه توسط کشورهای منطقه بلکه توسط عنصر خارجی به ویژه آمریکا طراحی شود. امنیت منطقه حول ایجاد «امنیت جمعی» دور می زند. این امر مستلزم یک نظام امنیتی مشترک است که در آن راهبردهای امنیتی تمام کشورها یکپارچه گردیده یکدیگر را تکمیل نمایند. ایجاد این نظام نیازمند توافق بر سر گروهی از اقدامات مشترک است. بهترین راه نیل به چنین هدفی اقدامات اعتمادسازانه در جهت ایجاد اعتماد است. برای تبدیل منطقه خلیج فارس به یک منطقه صلح و امنیت باید حسن نیت جایگزین سوءنیت شود و این نیاز اساسی امروزی در این منطقه به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

امنیت ، توازن امنیت ، حوزه خلیج فارس ، قدرت های فرا منطقه ای