جایگاه دیپلماسی ایرانشهری در تقویت روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان (۲۰۲۰-۲۰۲۴)

در سال های اخیر روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان با نوساناتی همراه بوده، اما از سال ۲۰۲۰ به بعد نشانه هایی از بهبود و نزدیکی مجدد میان دو کشور مشاهده می شود. یکی از عوامل کلیدی در این روند احیای گفتمان دیپلماسی ایرانشهری از سوی جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ گفتمانی که با تاکید بر اشتراکات تاریخی، زبانی، فرهنگی و تمدنی میان ایران و حوزه تمدنی فرارود، به ویژه تاجیکستان، تلاش دارد سیاست خارجی فرهنگی و هویتی ایران را تقویت کند. سوال اصلی این پژوهش آن است که دیپلماسی ایرانشهری تا چه میزان توانسته به تقویت روابط جمهوری اسلامی ایران و جمهوری تاجیکستان در بازه زمانی ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴ کمک کند؟ فرضیه پژوهش بر این مبناست که احیای دیپلماسی ایرانشهری با تاکید بر مولفه های فرهنگی تمدنی مشترک به بازیابی اعتماد سیاسی و گسترش روابط راهبردی میان ایران و تاجیکستان منجر شده است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع علمی و داده های رسمی، به بررسی جایگاه و تاثیر دیپلماسی ایرانشهری در بهبود مناسبات ایران و تاجیکستان در این بازه زمانی می پردازد. یافته ها نشان می دهد که ایران از طریق نهادهایی همچون بنیاد سعدی، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و تقویت دیپلماسی زبانی و فرهنگی توانسته است بخشی از شکاف های گذشته را ترمیم کرده و زمینه ساز شکل گیری یک بستر گفتمانی مشترک با دولت تاجیکستان شود، همچنین گفتمان ایرانشهری در تقابل با نفوذ فرهنگی سیاسی سایر بازیگران منطقه ای چون ترکیه، عربستان و چین به ابزاری کارآمد در سیاست خارجی فرهنگی ایران تبدیل شده است.

کلیدواژه ها:

دیپلماسی ، ایرانشهری ، سیاست خارجی ، فرهنگی ، روابط ایران و تاجیکستان ، هویت تمدنی ، زبان فارسی ، نفوذ ، نرم نهادهای فرهنگی جمهوری اسلامی