کاربرد سنجش از دور و رادار نفوذی زمین (GPR) در پایش اثرات زیست محیطی فعالیتهای نفتی با رویکرد توسعه پایدار

فعالیتهای مرتبط با نفت و معادن اگرچه در تامین انرژی و توسعه اقتصادی نقش حیاتی دارند، اما میتوانند اثرات مخربی بر محیط زیست برجای بگذارند. از آن جمله تخریب پوشش گیاهی، آلودگی منابع آب سطحی و زیرزمینی، تغییرات مورفولوژیکی زمین و آسیبهای زیر سطحی مانند نشست و نفوذ آلاینده ها است. دستیابی به توسعه پایدار در این حوزه مستلزم پایش دقیق و علمی این اثرات و مدیریت مبتنی بر داده است. در این زمینه فناوریهای سنجش از دور و رادار نفوذی زمین (GPR) ابزارهایی موثر و مکمل یکدیگر به شمار میروند. سنجش از دور با بهره گیری از تصاویر ماهواره ای و شاخصهای طیفی و راداری نظیر NDWI، NDVI و SAR امکان شناسایی روندهای کلان مقیاس در پوشش گیاهی، منابع آبی و تحولات سطحی زمین را فراهم می آورد. این داده ها میتوانند کاهش تراکم گیاهی، تغییرات رطوبتی خاک و جابه جایی های ناشی از استخراج نفت یا معدن را به طور دقیق نشان دهند. در مقابل، GPR به دلیل قابلیت نفوذ الکترومغناطیسی در لایه های زیر سطحی توانایی آشکارسازی نشستهای موضعی، مسیرهای نفوذ هیدروکربنها و پسابها، تغییرات تراکم و رطوبت خاک و نواحی مستعد تخریب را دارد. این فناوری امکان شناسایی تغییرات دقیق زیرسطحی را فراهم میکند که به صورت مستقیم با پیامدهای زیست محیطی و ریسکهای ژئوتکنیکی مرتبط است. ادغام این دو فناوری تصویری جامع، چندبعدی و دقیق از وضعیت محیطی ارائه میدهد که نه تنها امکان شناسایی سریع مناطق بحرانی را فراهم میکند بلکه مبنایی برای اولویت بندی اقدامات مدیریتی، کاهش ریسکهای زیست محیطی و بهینه سازی عملیات صنعتی ارائه مینماید. مطالعات داخلی و بین المللی نشان داده اند که رویکرد ترکیبی RS-GPR، با تحلیل همزمان تغییرات سطحی و زیر سطحی امکان پیش بینی روندهای آینده، پایش مستمر و ارائه داده های علمی با قابلیت اطمینان بالا را فراهم میآورد. به این ترتیب ادغام سنجش از دور و GPR نه تنها یک ابزار علمی و تحلیلی قدرتمند برای پایش اثرات زیست محیطی فعالیتهای نفتی و معدنی است بلکه به عنوان زیرساخت فناورانه ای برای تصمیم گیری هوشمند و دستیابی به اهداف توسعه پایدار عمل میکند. این رویکرد با فراهم آوردن اطلاعات دقیق، کاهش هزینه و زمان پایش و ارتقای کیفیت مدیریت محیطی مسیر دستیابی به بهره برداری پایدار و حفاظت از محیط زیست را هموار می سازد.

کلیدواژه ها:

رادار نفوذی زمین ، سنجش از دور ، توسعه پایدار ، پایش زیست محیطی ، نفت و گاز