بررسی رابطه بین سبک تدریس مبتنی بر یادگیری فعال در کلاس دین و زندگی و شکل گیری هویت دینی دانش آموزان

هویت دینی یکی از بنیادی ترین مولفه های هویت فردی و اجتماعی به شمار می رود که نقش مهمی در جهت دهی به افکار، باورها، رفتارها و تصمیم گیری های افراد ایفا می کند. در نظام آموزشی، درس «دین و زندگی» به عنوان یکی از اصلی ترین ابزارهای انتقال مفاهیم اعتقادی، اخلاقی و تربیتی، ظرفیت بالایی برای تاثیرگذاری بر فرآیند شکل گیری هویت دینی در دانش آموزان دارد. با این حال، اثربخشی این درس به شدت تحت تاثیر شیوه های تدریس مورد استفاده قرار دارد. سبک های تدریس سنتی، که عمدتا بر انتقال اطلاعات و حفظ محوری تاکید دارند، توان چندانی در فعال سازی ذهنی و عاطفی فراگیران نسبت به مفاهیم دینی ندارند. در مقابل، یادگیری فعال به عنوان رویکردی نوین و دانش آموزمحور، با تمرکز بر مشارکت موثر، تفکر انتقادی، تعامل اجتماعی و یادگیری تجربی، می تواند بستری مناسب برای درک عمیق، درونی سازی و نهادینه سازی باورهای دینی فراهم آورد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سبک تدریس مبتنی بر یادگیری فعال در کلاس های درس دین و زندگی و شکل گیری هویت دینی دانش آموزان انجام شده است. این پژوهش به روش توصیفی-همبستگی اجرا شده و برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه استاندارد استفاده شده است: یکی برای سنجش میزان بهره گیری از روش های یادگیری فعال توسط معلمان و دیگری برای ارزیابی سطح هویت دینی دانش آموزان بر اساس مولفه های شناختی، عاطفی و رفتاری. داده های به دست آمده با استفاده از روش های آماری مناسب تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که بین سبک تدریس مبتنی بر یادگیری فعال و هویت دینی دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. نتایج حاکی از آن است که استفاده از روش هایی نظیر بحث گروهی، ایفای نقش، حل مسئله، کار گروهی، و پروژه محوری در تدریس درس دین و زندگی، موجب افزایش علاقه، درک عمیق تر مفاهیم دینی و رفتار دینی آگاهانه در دانش آموزان می شود. همچنین، مشخص شد که هر سه بعد هویت دینی شامل شناخت، احساس و عمل به طور معناداری تحت تاثیر سبک تدریس فعال قرار می گیرند. این یافته ها نشان دهنده آن است که تغییر در رویکردهای تدریس، از سبک های سنتی به رویکردهای فعال، می تواند زمینه ساز تقویت و تعمیق هویت دینی در نسل نوجوان باشد. بر اساس نتایج به دست آمده، پیشنهاد می شود که برنامه های آموزش معلمان در زمینه روش های تدریس فعال تقویت گردد و همچین محتوای آموزشی به نحوی بازنگری شود که امکان به کارگیری رویکردهای یادگیری فعال در آموزش دینی را تسهیل کند. توجه به شیوه های نوین تدریس نه تنها می تواند به بهبود کیفیت یادگیری دینی منجر شود، بلکه در بلندمدت، مسیر رشد و تثبیت هویتی معنادار و پایدار در فراگیران را نیز هموار می سازد.

کلیدواژه ها:

یادگیری فعال ، سبک تدریس ، آموزش دینی ، هویت دینی ، درس دین و زندگی ، مشارکت دانش آموز