نقش انگیزش و آمادگی برای تغییر در مدل فرا نظری مراحل تغییر در درمان اعتیاد

پژوهش حاضر با تکیه بر مدل فرا نظری مراحل تغییر و مفهوم آمادگی برای تغییر و درمان، به بررسی سازوکار انگیزش در فرآیند ترک مصرف مواد پرداخته است. ابتدا مفاهیم انگیزش، مراحل پنج گانه تغییر (پیش تفکر، تفکر، آمادگی، اقدام و نگهداری) و دو گونه آمادگی «برای تغییر» و «برای درمان» تشریح شد. سپس ابزارهای سنجش انگیزش، از جمله URICA و SOCRATES و روش های طبقه بندی مرحله ای معرفی گردید و نقاط قوت و محدودیت هر یک مورد بحث قرار گرفت. یافته ها نشان دادند که آمادگی برای تغییر و مشارکت در درمان، علیرغم نزدیکی مفهومی، در عمل قابل تفکیک اند و هر یک پیش بینی کننده متفاوتی برای نتایج ترک مواد و حضور درمانی محسوب می شوند. همچنین، معیارهای روان سنجی و عملیاتی سازی مراحل تغییر با چالش های اساسی مانند ترکیب بودن رفتار هدف، وابستگی ابزارها به خوداظهاری و ناپایداری وضعیت مرحله ای روبه روست. با وجود این موانع، تقسیم فرآیند تغییر به مراحل مجزا و اندازه گیری آمادگی انگیزشی توانسته به طراحی مداخلات هدفمند و ارتقای اثربخشی درمان کمک کند. در پایان، پیشنهاد می شود که ابزارهای سنجش انگیزش به صورت ماده محور و هدف محور بازطراحی شوند و ارزیابی انگیزش در طول زمان تکرار گردد تا تغییرات مرحله ای و پویا در بیماران دقیق تر رصد شود.

کلیدواژه ها:

انگیزش تغییر ، آمادگی برای درمان ، سنجش انگیزش ، درمان اعتیاد ، مدل فرانظری