آسیب شناسی موانع اجرای برنامه های استراتژیک در سازمان های ایرانی

کاف میان تدوین استراتژی و اجرای موفق آن، یکی از مزمن ترین و پرهزینه ترین معضلات پیش روی سازمان ها در سراسر جهان است. این چالش در سازمان های ایرانی، به دلیل ویژگی های خاص محیطی، ساختاری و فرهنگی، ابعاد پیچیده تری به خود می گیرد و اغلب منجر به شکست برنامه های استراتژیک خوش نگار و تبدیل آن ها به اسنادی بایگانی شده می شود. هدف اصلی این مقاله، آسیب شناسی عمیق و ارائه یک چارچوب یکپارچه از موانع بنیادینی است که فرآیند پیاده سازی استراتژی را در سازمان های ایرانی مختل می سازند. این پژوهش با استفاده از روش سنتزپژوهی و مرور یکپارچه ادبیات، به تحلیل و دسته بندی یافته های مطالعات کلیدی انجام شده در این حوزه می پردازد. یافته های این تحلیل، موانع اجرای استراتژی را در چهار دسته اصلی و درهم تنیده طبقه بندی می کند: ۱) موانع ساختاری و سیستمی، شامل بروکراسی پیچیده، تمرکزگرایی شدید، ضعف در سیستم های اطلاعاتی و کنترلی؛ ۲) موانع مدیریتی و رهبری، نظیر عدم تعهد و حمایت مدیران ارشد، تمرکز بر اهداف کوتاه مدت و ضعف در توانمندی های راهبردی؛ ۳) موانع فرهنگی و رفتاری، از جمله مقاومت در برابر تغییر، فرهنگ سازمانی ضعیف و عدم مشارکت کارکنان؛ و ۴) موانع منابع محور، مانند تخصیص ناکافی منابع مالی، کمبود نیروی انسانی متخصص و زیرساخت های فناورانه ضعیف. این پژوهش استدلال می کند که این موانع، یکدیگر را تقویت کرده و سازمان را در یک “چرخه شوم روزمرگی” گرفتار می کنند که در آن، فشارهای عملیاتی و جاری، همواره بر اهداف بلندمدت و استراتژیک غلبه می یابد. در نهایت، مقاله با ارائه پیشنهاداتی کاربردی و مبتنی بر شواهد، بر ضرورت اتخاذ یک رویکرد کل نگر و چندبعدی برای غلبه بر این موانع و حرکت به سوی “چرخه تکاملی استراتژیک” تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

اجرای استراتژی ، موانع پیاده سازی ، مدیریت استراتژیک ، شکاف استراتژی-اجرا ، سازمان های ایرانی ، چرخه شوم روزمرگی