مدل سازی مالی اسلامی برای توسعه زیرساخت های شهری؛ تبیین ظرفیت صکوک در پروژه های مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) و موانع اجرایی آن در کلانشهر تهران

توسعه زیرساخت های شهری پایدار و کارآمد، یکی از چالش های اصلی مدیریت کلان شهرهایی مانند تهران است. مدل های سنتی تامین مالی غالبا با محدودیت های بودجه ای دولت و نرخ های بهره در تضاد با اصول مالی اسلامی مواجه هستند. مشارکت عمومی-خصوصی (PPP) به عنوان یک راهبرد جهانی برای رفع این نقیصه مطرح شده است. این مقاله به بررسی ظرفیت استفاده از صکوک (اوراق بهادار مبتنی بر دارایی های اسلامی) به عنوان ابزاری مکمل در ساختاردهی مالی پروژه های مشارکت (PPP) در تهران می پردازد. تمرکز اصلی بر توسعه مدل های مالی اسلامی(IFM) است که بتوانند ریسک ها و بازدهی را مطابق با شریعت اسلامی تخصیص دهند. این تحقیق پس از مرور ادبیات نظری در مورد ساختارهای صکوک (مانند اجاره، مشارکت و مرابحه)، یک چارچوب مفهومی برای مدل سازی مالی این پروژه ها ارائه می دهد. نتایج نشان می دهد که صکوک می توانند جریان های نقدی پایدار و بلندمدتی را برای پروژه های زیرساختی (مانند حمل و نقل عمومی یا مدیریت پسماند) فراهم آورند. با این حال، تحلیل موانع اجرایی در بستر تهران، شامل چالش های قانونی، فقدان زیرساخت های نهادی لازم برای صدور صکوک تخصصی پروژه ای و مسائل مربوط به ارزیابی و نظارت شرعی، به عنوان نقاط گلوگاهی کلیدی شناسایی می شوند که نیازمند اصلاحات هستند و تبیین مدل های قراردادی و الزامات مالی ساختارمند اسلامی، گامی ضروری در جهت استفاده بهینه از این پتانسیل برای تحقق توسعه پایدار شهری است.

کلیدواژه ها:

صکوک ، مدل سازی مالی اسلامی ، مشارکت عمومی- خصوصی ، توسعه زیرساخت های شهری ، کلانشهر تهران