انتخاب روش های بهینه جذب سرمایه گذار در شهرداری بندر چابهار با استفاده از روش تاپسیس

شهرداری ها به عنوان نهادهای عمومی غیردولتی، نقش اساسی در تامین زیرساخت ها و ارائه خدمات شهری ایفا می کنند. یکی از مهم ترین چالش های پیش روی شهرداری ها، کمبود منابع مالی و نیاز به جذب سرمایه گذاری پایدار برای اجرای پروژه های عمرانی و خدماتی است (رضایی و همکاران، ۱۳۹۸). در این راستا، انتخاب روش های بهینه سرمایه گذاری می تواند تاثیر مستقیم بر توسعه شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان داشته باشد. چابهار به عنوان تنها بندر اقیانوسی ایران و یکی از مهم ترین کانون های توسعه ای جنوب شرق کشور، از موقعیتی ژئوپلیتیک و اقتصادی ویژه برخوردار است. قرارگیری این شهر در مسیر کریدور شمال–جنوب، دسترسی به آب های آزاد و نزدیکی به بازار کشورهای آسیای میانه، افغانستان، پاکستان و هند، فرصت های بی نظیری برای جذب سرمایه گذاری های شهری و بین المللی فراهم ساخته است (احمدی، ۱۴۰۰). با وجود این ظرفیت ها، محدودیت منابع مالی شهرداری چابهار ایجاب می کند که روش های سرمایه گذاری به دقت انتخاب و اولویت بندی شوند تا هم راستا با اهداف توسعه پایدار شهری و منطقه ای قرار گیرند. روش های سرمایه گذاری در شهرداری ها متنوع هستند و می توانند شامل سرمایه گذاری مستقیم، مشارکت عمومی–خصوصی، فاینانس، بیع متقابل، BOT و سایر مدل های نوین مالی باشند (کاظمی، ۱۳۹۷). انتخاب مناسب ترین روش، نیازمند بررسی معیارهای مختلف همچون میزان ریسک، نرخ بازدهی، قابلیت اجرایی، میزان مشارکت بخش خصوصی، و تاثیر بر توسعه پایدار شهری است. از آنجا که تصمیم گیری در این زمینه مستلزم مقایسه چندین گزینه بر اساس معیارهای متعدد است، استفاده از مدل های تصمیم گیری چندمعیاره (MCDM) اهمیت می یابد. یکی از پرکاربردترین روش های تصمیم گیری چندمعیاره، روش تاپسیس (TOPSIS) است که نخستین بار توسط هوانگ و یون در سال ۱۹۸۱ معرفی شد. این روش بر مبنای اصل انتخاب گزینه ای است که دارای کمترین فاصله از راه حل ایده آل مثبت و بیشترین فاصله از راه حل ایده آل منفی باشد (Hwang & Yoon, ۱۹۸۱). مزیت اصلی روش تاپسیس، سهولت محاسبات، قابلیت درک بالا برای تصمیم گیرندگان و امکان ترکیب معیارهای کمی و کیفی در فرایند تصمیم گیری است (Behzadian et al., ۲۰۱۲). کاربرد روش تاپسیس در حوزه مدیریت شهری و سرمایه گذاری پیش تر در مطالعات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان نمونه، محققانی همچون حسینی و همکاران (۱۳۹۹) با استفاده از این روش به اولویت بندی پروژه های عمرانی شهرداری پرداختند و نشان دادند که تاپسیس می تواند ابزار کارآمدی برای مدیریت بهینه منابع باشد. همچنین، پژوهش های بین المللی نشان می دهد که تاپسیس در انتخاب روش های تامین مالی و سرمایه گذاری در شهرهای در حال توسعه، دقت بالایی داشته است (Chen, ۲۰۲۰). با توجه به جایگاه ویژه چابهار در توسعه ملی و بین المللی، استفاده از روش تاپسیس برای انتخاب و اولویت بندی روش های سرمایه گذاری شهرداری می تواند منجر به تخصیص بهینه منابع، کاهش ریسک تصمیمات مالی و افزایش جذابیت سرمایه گذاری در این شهر شود. از این رو، پژوهش حاضر با هدف به کارگیری مدل تاپسیس در ارزیابی و انتخاب بهترین روش های سرمایه گذاری در شهرداری چابهار انجام می شود تا راهکارهایی علمی و کاربردی برای مدیریت شهری ارائه دهد.