از ایده تا اجرا تحلیل سیاستی ریال دیجیتال با تمرکز بر تجارب اقتصادهای تحریمی چین روسیه و کشورهای در حال توسعه نیجریه بر پایه چارچوبهای بانک تسویه حسابهای بین المللی و صندوق بین المللی پول

این پژوهش به تحلیل سیاستی و نهادی امکان طراحی و پیاده سازی «ریال دیجیتال» به عنوان رمزارز ملی ایران می پردازد. رمزارز بانک مرکزی (CBDC) شکل دیجیتال پول رسمی است که تفاوت بنیادین با رمزارزهای خصوصی دارد؛ زیرا بدهی مستقیم بانک مرکزی محسوب می شود و در چارچوب سیاست پولی کشور قابل کنترل است (بانک تسویه حسابهای بین المللی، ۲۰۲۳). مقاله با تمرکز بر تجربه سه کشور منتخب چین، روسیه و نیجریه تلاش می کند الزامات فنی، حقوقی و سیاستی لازم برای اجرای ریال دیجیتال را تبیین کند. چین با اجرای پروژه «یوان دیجیتال» الگوی دو لایه و ناشناسی کنترل شده را توسعه داد؛ روسیه از سال ۲۰۲۳ با تصویب قانون روبل دیجیتال چارچوب قانونی و امنیت سایبری خود را تثبیت کرد؛ و نیجریه با راه اندازی «ای نایرا» چالش های پذیرش عمومی و ضعف زیرساختی را آشکار ساخت. بر اساس چارچوب های بانک تسویه حسابهای بین المللی و صندوق بین المللی پول، طراحی موفق رمزارز ملی باید بر شمول مالی، تاب آوری سایبری و استقلال فنی استوار باشد. یافته ها نشان می دهد موفقیت ریال دیجیتال در گرو استقلال رمزنگاری، بومی معماری دو لایه، حریم خصوصی نسبی و اصلاحات قانونی است. در پایان پژوهش نقشه راهی مرحله بندی شده برای ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

رمزارز بانک مرکزی ، ریال دیجیتال ، بانک تسویه حسابهای بین المللی ، صندوق بین المللی پول