تحلیل تطبیقی استراتژیهای مدیریت ریسک نوسانات قیمت نفت در شرکتهای ملی نفت مطالعه موردی: ایران و نروژ

بازار جهانی نفت به دلیل ماهیت استراتژیک و تاثیرپذیری از عوامل متعدد ژئوپلیتیک و اقتصادی، همواره با نوسانات شدید قیمت مواجه بوده است. این نوسانات تهدیدی جدی برای ثبات اقتصادی کشورهای متکی به درآمدهای نفتی محسوب می شود. هدف اصلی این پژوهش تحلیل تطبیقی استراتژی ها، ابزارها و سازوکارهای نهادی مورد استفاده توسط شرکت های ملی نفت ایران و نروژ به منظور مدیریت ریسک ناشی از این نوسانات است. این تحقیق با استفاده از روش شناسی کیفی و رویکرد مطالعه موردی تطبیقی انجام شده و داده های آن از طریق تحلیل اسنادی گزارش های سالانه، اسناد بالادستی، سیاست های مالی دولتها و ادبیات پژوهشی مرتبط گردآوری شده است. یافته ها نشان می دهد که نروژ از یک استراتژی چندلایه پیش نگر و نهادینه شده مبتنی بر صندوق ثروت ملی مستقل، شفافیت مالی و استفاده محدود از ابزارهای مشتقه مالی بهره می برد که در آن شرکت ملی نفت با استقلال عملیاتی بالا فعالیت می کند. در مقابل، استراتژی های ایران بیشتر ماهیتی واکنشی داشته و تحت تاثیر الزامات بودجه ای دولت، تحریم های بین المللی و چالش های ساختاری اقتصاد قرار دارد؛ به طوری که ابزارهایی مانند حساب ذخیره ارزی و صندوق توسعه ملی در عمل با چالش های استقلال و کارایی مواجه بوده اند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که عواملی چون ساختار حاکمیتی، استقلال شرکت ملی نفت، شفافیت و انضباط مالی نقش تعیین کننده ای در موفقیت استراتژی های مدیریت ریسک نوسانات قیمت نفت ایفا می کنند.

کلیدواژه ها:

مدیریت ریسک ، مالی نوسانات قیمت ، نفت ، شرکت ملی نفت ، صندوق ثروت ملی ، مطالعه تطبیقی ، Comparative Case Study ، Sovereign Wealth Fund ، Equinor