ارزیابی کارایی عملیاتی و تعیین بهای تمام شده خدمات حمل و نقل عمومی (اتوبوسرانی) یزد با رویکرد هزینه یابی بر مبنای فعالیت (ABC)

افزایش فزاینده هزینه های عملیاتی و اعزام ناوگان از یک سو و کاهش استقبال شهروندان از خدمات اتوبوسرانی و نزول درآمدهای حاصله از سوی دیگر به یکی از چالش های اصلی پیش روی سازمان های حمل و نقل عمومی در کشور تبدیل شده است. این وضعیت مدیران شهری را بر آن می دارد که در جستجوی راهکارهای موثر برای بهبود عملکرد و ثبات مالی در حوزه اتوبوسرانی باشند. بررسی ها و شواهد علمی حاکی از آن است که روش های سنتی محاسبه بهای تمام شده در این نوع خدمات اغلب دقت کافی نداشته و می تواند منجر به تصمیمات گمراه کننده مدیریتی شود. از این رو پژوهش حاضر با هدف تعیین دقیق بهای تمام شده جابجایی هر نفر مسافر در شبکه خطوط اتوبوسرانی شهر یزد از روش هزینه یابی بر مبنای فعالیت (Activity-Based Costing - ABC) بهره گرفته است. در این تحقیق مراکز هزینه ای و نرخ های مصوب سال ۱۴۰۳ مبنای محاسبات قرار گرفته اند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که متوسط بهای تمام شده هر نفر مسافر در مسیرهای درون شهری یزد، بیش از سه برابر متوسط نرخ مصوب کرایه در مسیرهای مشابه است. در نهایت با توجه به این شکاف هزینه درآمد، راهکارهای عملیاتی و پیشنهادات مدیریتی مشخصی برای بهبود وضعیت موجود و کارایی عملیاتی ارائه شده است.