اهمیت آموزش مهارت های زندگی به کودکان و روش های تدریس آن ها

آموزش مهارت های زندگی در دهه های اخیر از یک توصیه تربیتی به یک «ضرورت سیاستی» در نظام های آموزشی تبدیل شده است؛ زیرا مدرسه در جهان متاخر صرفا نهاد انتقال دانش نیست، بلکه کانونی برای شکل دهی شایستگی های روانی–اجتماعی، اخلاقی و شهروندی محسوب می شود. با این حال، بخشی از ادبیات داخلی و حتی برخی برنامه های اجرایی، مهارت های زندگی را به فهرستی از تکنیک های رفتاری تقلیل داده اند و از پیوند آن با نظریه های رشد، یادگیری، جامعه پذیری و برنامه درسی غفلت کرده اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و روش مطالعه اسنادی، ضمن بازتعریف مفهوم مهارت های زندگی به مثابه «شایستگی های زیست جهانی (life competencies)»، آن را در پیوند با چارچوب های جهانی (نظیر رویکردهای سازمان جهانی بهداشت، یونیسف، ادبیات یادگیری اجتماعی–هیجانی و شایستگی های بین رشته ای) و اسناد ملی (به ویژه سند تحول بنیادین و مبانی نظری آن) تحلیل می کند. سپس، بر اساس منطق برنامه درسی شایستگی محور و یادگیری تجربه مند، راهبردهای تدریس (یاددهی–یادگیری) مهارت های زندگی در سطح کلاس، مدرسه و خانواده ارائه و نقد می شود. یافته های تحلیلی نشان می دهد اثربخشی آموزش مهارت های زندگی منوط به چهار شرط است: (۱) تعریف نظری دقیق و بومی سازی محتوا؛ (۲) طراحی آموزشی مبتنی بر تمرین موقعیتی و بازاندیشی؛ (۳) هم راستاسازی ارزشی و نهادی در مدرسه (برنامه درسی آشکار/پنهان)؛ و (۴) نظام ارزشیابی تکوینی برای سنجش رشد شایستگی ها. نتیجه گیری تاکید می کند مهارت های زندگی زمانی از سطح «آموزش توصیه ای» فراتر می رود که در قالب یک برنامه تربیتی مدرسه محور، چندسطحی و مبتنی بر شواهد طراحی شود.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: مهارت های زندگی ، یادگیری اجتماعی–هیجانی ، شایستگی محوری ، برنامه درسی پنهان ، کودکان ، مدرسه