کاربردها و موانع هوش مصنوعی در آموزش الکترونیکی و محیط های یادگیری هوشمند مدرسه ای

گسترش فناوری های دیجیتال و ورود هوش مصنوعی به حوزه آموزش، تحولی بنیادین در شیوه های یادگیری و تدریس ایجاد کرده و امکان شخصی سازی آموزش، تحلیل بلادرنگ پیشرفت دانش آموزان و طراحی محیط های یادگیری تطبیقی را فراهم آورده است؛ با این حال، کاربست این فناوری در آموزش الکترونیکی و محیط های مدرسه ای هوشمند با چالش های چندبعدی مواجه است که نیازمند تحلیل دقیق هستند. اهمیت بررسی کاربردها و موانع هوش مصنوعی از آن رو برجسته می شود که این فناوری پتانسیل تغییر موازنه قدرت در کلاس درس، کاهش شکاف دسترسی به آموزش باکیفیت و تقویت مهارت های آینده نگر را دارد، اما در عین حال می تواند با تشدید نابرابری های دیجیتال، نقض حریم خصوصی داده های یادگیرندگان و کاهش نقش انسانی معلم همراه باشد. ضرورت این پژوهش توصیفی در شناسایی شکاف میان پتانسیل نظری هوش مصنوعی و واقعیت اجرایی آن در مدارس ایرانی نهفته است؛ چراکه بسیاری از مدارس با محدودیت هایی همچون زیرساخت فنی ناکافی، آموزش ندیدگی معلمان در کار با ابزارهای هوشمند، نگرانی های اخلاقی درباره سوگیری الگوریتم ها و مقاومت فرهنگی در برابر جایگزینی تعامل انسانی با سیستم های خودکار روبه رو هستند. بیان مسئله این مطالعه بر این ابهام متمرکز است: چگونه می توان با شناسایی دقیق موانع ساختاری، فرهنگی و اخلاقی پیاده سازی هوش مصنوعی در مدارس، راهکارهایی طراحی کرد که ضمن بهره گیری از کاربردهای آن—مانند سیستم های توصیه گر محتوا، ربات های همراه یادگیری و تحلیل پیش بینانه افت تحصیلی—از تبدیل شدن فناوری به ابزاری تقویت کننده نابرابری ها یا تضعیف رابطه انسانی معلم و دانش آموز جلوگیری شود؟ پاسخ به این پرسش می تواند راهگشای سیاست گذاری آگاهانه برای ادغام مسئولانه هوش مصنوعی در آموزش باشد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، آموزش الکترونیکی ، محیط یادگیری هوشمند ، موانع فناوری ، شخصی سازی آموزش