مطالعه تطبیقی روش های آموزش هنجارهای اخلاقی در محیط های دیجیتال آموزشی

با گسترش روزافزون محیط های دیجیتال آموزشی و نفوذ فناوری های نوین در فرایند یاددهی–یادگیری، توجه به آموزش هنجارهای اخلاقی در این فضاها به یکی از دغدغه های اساسی نظام های آموزشی تبدیل شده است. محیط های دیجیتال، در کنار فرصت هایی چون دسترسی گسترده به منابع، یادگیری تعاملی و انعطاف پذیری آموزشی، چالش های اخلاقی متعددی از جمله نقض حریم خصوصی، سرقت علمی، بی انضباطی دیجیتال، تعاملات غیرمسئولانه و تضعیف هنجارهای اجتماعی را نیز به همراه دارند. در این میان، شیوه های آموزش هنجارهای اخلاقی نقش مهمی در جهت دهی به رفتار فراگیران و شکل دهی به نگرش های مسئولانه آنان در محیط های دیجیتال ایفا می کنند. روش های متنوعی برای آموزش اخلاق دیجیتال مورد استفاده قرار گرفته اند که از آموزش مستقیم و مبتنی بر محتواهای نظری، تا رویکردهای مشارکتی، یادگیری مبتنی بر موقعیت، آموزش تلفیقی و الگوهای غیرمستقیم مبتنی بر تعاملات اجتماعی را دربرمی گیرند. بااین حال، تفاوت در اثربخشی این روش ها و میزان تاثیرگذاری آنها بر درونی سازی هنجارهای اخلاقی در میان فراگیران، همچنان محل بحث و نیازمند بررسی علمی است. اهمیت انجام مطالعه تطبیقی در این حوزه از آن جهت است که می تواند نقاط قوت و ضعف هر یک از روش های آموزشی را در زمینه انتقال مفاهیم اخلاقی، تقویت قضاوت اخلاقی و ارتقای رفتار مسئولانه در محیط های دیجیتال آشکار سازد. در بسیاری از نظام های آموزشی، انتخاب روش آموزش اخلاق دیجیتال بدون پشتوانه پژوهشی و صرفا بر اساس ملاحظات اجرایی انجام می شود که این امر می تواند کارایی برنامه های تربیتی را کاهش دهد. بنابراین، مساله اصلی این پژوهش آن است که روش های مختلف آموزش هنجارهای اخلاقی در محیط های دیجیتال آموزشی چه تفاوت هایی از نظر رویکرد، محتوا و پیامدهای تربیتی دارند و کدام یک از آنها در ارتقای اخلاق دیجیتال و رفتار مسئولانه فراگیران اثربخش تر هستند. پاسخ به این مساله می تواند مبنایی علمی برای طراحی و بهبود برنامه های آموزشی اخلاق محور در فضای دیجیتال فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

اخلاق دیجیتال ، هنجارهای اخلاقی ، محیط های دیجیتال آموزشی ، روش های آموزشی ، رفتار مسئولانه