واکاوی سازوکارهای تاثیر برنامه درسی پنهان بر رفتارهای شهروندی مسئولانه دانش آموزان

هدف این مقاله توصیفی، واکاوی سازوکارهای تاثیر برنامه درسی پنهان بر رفتارهای شهروندی مسئولانه دانش آموزان است تا با تبیین نحوه ایجاد فرصت های یادگیری غیررسمی، ارزش گذاری های اخلاقی و الگوهای رفتاری اطلاع رسانی شده در محیط مدرسه، تصویری روشن از چگونگی شکل گیری مسئولیت پذیری اجتماعی در دانش آموزان ارائه دهد. با توجه به شکاف بین آنچه به طور رسمی در کتب درسی ارائه می شود و آنچه در تعاملات روزمره کلاس و مدرسه اتفاق می افتد، برنامه درسی پنهان یا ناگفته می تواند نقش کلیدی در تقویت رفتارهای شهروندی مانند همدلی، مشارکت در گروهبندی های طراحی شده، رفتارهای منعطف در برابر تضادها و تعهد به قواعد اجتماعی ایفا کند. این مقاله بر اهمیت شناسایی مولفه های غیررسمی در فرایند یادگیری، از جمله مدل های نقش آفرینی معلمان، الگوبرداری از رفتارهای اخلاقی همسالان، و فرصت های یادگیری با محوریت همیاری و مسئولیت پذیری تاکید می کند تا بتوان درک بهتری از چگونگی انتقال این ارزش ها به رفتارهای روزمره دانش آموزان به دست آورد. چالش های اصلی در راه فهم این سازوکارها عبارت اند از دشواری اندازه گیری دقیق اثربخشی برنامه درسی پنهان، تمایز بین تاثیرات کامل و صرفا هم زمان با رویدادهای مدرسه، و نیاز به پایش مداوم تعالی فرهنگی مدرسه و همسو سازی با استانداردهای تربیتی. فرصت ها نیز در ارتقای آگاهی های اخلاقی جمعی، تقویت حس تعلق به مدرسه، و تداوم بازخوردهای جمعی برای اصلاح رفتارهای شهروندی نهفته است. از منظر مدیریتی و سیاستی، لازم است چارچوب های اخلاقی و استانداردهای ارزیابی رفتارهای شهروندی به گونه ای طراحی شوند که با فضاهای یادگیری رسمی و غیررسمی همسو شوند و منابع لازم برای حمایت از این فرایندها فراهم آید.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، رفتار شهروندی مسئولانه ، فرایندهای غیررسمی یادگیری ، فرهنگ مدرسه ، ارزیابی ارزشی