طراحی و اعتبارسنجی الگوی مدرسه هوشمند با تاکید بر زیرساخت های فناوری و مدیریت دانش

آموزش از راه دور (Distance Education - DE) به عنوان یک پارادایم آموزشی منعطف، در دهه های اخیر به ویژه پس از بحران جهانی همه گیری کووید-۱۹، نقشی حیاتی در تضمین تداوم آموزش ایفا کرده است. این پژوهش با هدف ارائه یک مطالعه تطبیقی از نظام های آموزش از راه دور در سطح جهانی و تدوین یک الگوی سازگار با شرایط بحران برای جمهوری اسلامی ایران، انجام شده است. ساختار مقاله بر مبنای تحلیل نظام های پیشرفته و در حال توسعه در مواجهه با چالش های زیرساختی، محتوایی و مدیریتی استوار است. در بخش پیشینه، مروری بر ادبیات جهانی شامل مدل های ترکیبی، محتوای باز آموزشی (OER) و پلتفرم های یادگیری (LMS) صورت گرفته و سپس به تجربه ایران در این حوزه پرداخته شده است. تحلیل تطبیقی بر مدل های موفق در کشورهایی نظیر کره جنوبی (مدیریت متمرکز داده)، استونی (زیرساخت دیجیتال)، و هند (مقیاس پذیری) متمرکز است. در ادامه، چالش ها و مشکلات اجرایی آموزش از راه دور در ایران شناسایی شده اند که عمدتا شامل شکاف دیجیتال، نبود راهکارهای چندسکویی، و فقدان آموزش کافی برای معلمان است. بر این اساس، یک الگوی جامع با تاکید بر حکمرانی یکپارچه، توسعه زیرساخت، بومی سازی محتوا و رویکرد تاب آوری آموزشی (Educational Resilience) پیشنهاد می شود. این الگو شامل یک نقشه راه سه مرحله ای کوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت برای گذار از آموزش واکنشی به آموزش سیستمی در شرایط بحران است. نتایج نشان می دهد که موفقیت در آموزش از راه دور در ایران نیازمند سرمایه گذاری همزمان بر زیرساخت های سخت افزاری و نرم افزاری، همراه با توانمندسازی نیروی انسانی و ایجاد مکانیزم های نظارتی قوی است. این پژوهش محدودیت های مدل های صرفا مبتنی بر فناوری را نیز مورد بررسی قرار داده و بر لزوم توجه به ابعاد روانشناختی و اجتماعی یادگیرندگان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش از راه دور ، الگوی بحران ، تاب آوری آموزشی ، شکاف دیجیتال ، حکمرانی آموزش ، یادگیری ترکیبی ، زیرساخت آموزشی ، توانمندسازی معلمان ، آموزش سیار ، بومی سازی محتوا