نقش یادگیری اجتماعی عاطفی مدارس دیجیتال محور

ظهور مدارس دیجیتال محور، که متکی بر فناوری های پیشرفته آموزشی و محیط های یادگیری مجازی هستند، تحولی بنیادین در نظام های آموزشی ایجاد کرده است. در این اکوسیستم جدید، که اغلب بر تسلط فنی و دسترسی به اطلاعات تاکید دارد، اهمیت توسعه مهارت های غیرشناختی دانش آموزان، به ویژه یادگیری اجتماعی-عاطفی (SEL)، بیش از هر زمان دیگری برجسته شده است. این پژوهش به بررسی نقش حیاتی SEL در تضمین موفقیت تحصیلی، روانی و اجتماعی دانش آموزان دوره متوسطه در بستر مدارس دیجیتال می پردازد. مدل های سنتی آموزش که تعاملات چهره به خود (Face-to-Face) هسته اصلی آن ها بود، با چالش هایی نظیر کاهش تعاملات اجتماعی مستقیم، افزایش خطر انزوای دیجیتال، و نیاز به تنظیم هیجانی (Self-Regulation) در محیط های خود هدایت شونده مواجه شده اند. SEL شامل پنج مولفه اصلی است: خودآگاهی، خودمدیریتی، آگاهی اجتماعی، مهارت های ارتباطی و تصمیم گیری مسئولانه. در محیط های دیجیتال، این مهارت ها نه تنها برای سازگاری اجتماعی، بلکه برای کارایی شناختی نیز ضروری هستند. برای مثال، خودمدیریتی در محیط آنلاین به معنای مدیریت حواس پرتی های ناشی از دستگاه های دیجیتال و حفظ تمرکز در طول یادگیری از راه دور است. همچنین، آگاهی اجتماعی در تعاملات چندوجهی آنلاین (مانند تالارهای گفتگو یا پروژه های گروهی مجازی) برای درک ظرایف ارتباطات غیرکلامی ضروری است. این پژوهش با مروری بر ادبیات اخیر (۲۰۱۸ تا ۲۰۲۴)، نشان می دهد که ادغام هدفمند SEL در برنامه های درسی دیجیتال، نه تنها می تواند چالش های انزوای فناوری را کاهش دهد، بلکه می تواند اثربخشی ابزارهای فناوری آموزشی را نیز ارتقا بخشد. عدم توجه به جنبه های عاطفی در طراحی محیط های دیجیتال منجر به افزایش اضطراب فناوری، کاهش انگیزه درونی و افت عملکرد در دانش آموزانی می شود که فاقد مهارت های لازم برای مدیریت وضعیت های یادگیری خودگردان و تعاملات پیچیده دیجیتال هستند. راهکارهای پیشنهادی شامل طراحی مداخلات مبتنی بر بازی وارسازی (Gamification) با تمرکز بر مولفه های SEL، آموزش معلمان در زمینه تسهیلگری مجازی مبتنی بر همدلی، و استفاده از تجزیه و تحلیل داده های یادگیری (Learning Analytics) برای شناسایی زودهنگام نشانه های استرس یا انزوای اجتماعی دانش آموزان است. در نهایت، این پژوهش نتیجه می گیرد که مدارس دیجیتال محور زمانی به بلوغ خواهند رسید که توسعه مهارت های شناختی و فنی را با پرورش هوش اجتماعی-عاطفی دانش آموزان هم راستا سازند تا نسلی سازگار، مسئولیت پذیر و موفق در عصر دیجیتال تربیت کنند.

کلیدواژه ها:

یادگیری اجتماعی-عاطفی (SEL) ، مدارس دیجیتال محور ، آموزش هوشمند ، مهارت های قرن بیست و یکم ، خودآگاهی ، خودمدیریتی ، تعاملات دیجیتال ، دانش آموزان متوسطه