بازخورد سازنده: پلی بین ارزشیابی آموزشی و توسعه قابلیت های دانش آموزی

در نظام های آموزشی معاصر، ارزشیابی صرفا به عنوان ابزاری برای سنجش عملکرد نهایی دانش آموزان تلقی نمی شود، بلکه به مثابه فرایندی پویا و یادگیرنده محور نقش تعیین کننده ای در هدایت یادگیری و پرورش قابلیت های شناختی، مهارتی و نگرشی ایفا می کند. در این میان، بازخورد سازنده به عنوان یکی از موثرترین مولفه های ارزشیابی آموزشی، جایگاهی کلیدی دارد؛ چراکه می تواند شکاف میان وضعیت موجود یادگیری و وضعیت مطلوب را برای دانش آموزان روشن سازد و مسیر بهبود را به گونه ای معنادار ترسیم کند. اهمیت بازخورد سازنده از آن جا ناشی می شود که نه تنها اطلاعاتی درباره عملکرد ارائه می دهد، بلکه با تاکید بر نقاط قوت، شناسایی زمینه های قابل بهبود و ارائه راهنمایی های قابل اجرا، انگیزش درونی، خودتنظیمی و احساس شایستگی را در دانش آموزان تقویت می کند. با این حال، در بسیاری از موقعیت های آموزشی، بازخورد همچنان به صورت کلی، قضاوت محور یا محدود به نمره دهی ارائه می شود و از ظرفیت های تربیتی و تحولی آن به طور کامل بهره برداری نمی گردد. این وضعیت نشان دهنده وجود خلایی میان نظریه های نوین ارزشیابی و شیوه های عملی اجراشده در کلاس های درس است. ضرورت پرداختن به مفهوم بازخورد سازنده از این منظر مطرح می شود که آموزش اثربخش در گرو تعامل مستمر معلم و دانش آموز و گفت وگویی هدفمند درباره یادگیری است؛ گفت وگویی که بتواند دانش آموز را به کنشگری فعال در فرایند یادگیری تبدیل کند. بنابراین، تبیین نقش بازخورد سازنده به عنوان پلی میان ارزشیابی آموزشی و توسعه قابلیت های دانش آموزی، می تواند به ارتقای کیفیت یاددهی یادگیری، توانمندسازی یادگیرندگان و تحقق اهداف تربیتی آموزش وپرورش کمک کند و زمینه را برای بازاندیشی در رویکردهای ارزشیابی و کاربست آگاهانه تر بازخورد در محیط های آموزشی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

بازخورد سازنده ، ارزشیابی آموزشی ، توسعه قابلیت ها ، یادگیری دانش آموزی ، آموزش اثربخش