واکاوی مکانیسم های تاثیر خانواده و مدرسه بر پیش بینی موفقیت تحصیلی

موفقیت تحصیلی دانش آموزان پدیده ای چندبعدی است که حاصل برهم کنش عوامل فردی، خانوادگی و مدرسه ای بوده و نمی توان آن را صرفا به توانایی های شناختی محدود ساخت. خانواده و مدرسه به عنوان دو نهاد بنیادی اجتماعی، نقشی تعیین کننده در شکل دهی نگرش ها، انگیزه ها و رفتارهای یادگیری دانش آموزان ایفا می کنند و کیفیت تعامل میان این دو می تواند مسیر پیشرفت تحصیلی را هموار یا با چالش مواجه سازد. اهمیت پرداختن به مکانیسم های تاثیر خانواده و مدرسه از آن جا ناشی می شود که بسیاری از سیاست ها و مداخلات آموزشی، بدون درک عمیق از نحوه اثرگذاری این عوامل، طراحی و اجرا می شوند و در نتیجه به اثربخشی مطلوب دست نمی یابند. محیط خانوادگی با الگوهای ارتباطی، حمایت عاطفی، انتظارات تربیتی و نگرش به یادگیری، زمینه های اولیه موفقیت تحصیلی را شکل می دهد، در حالی که مدرسه با ساختار آموزشی، فرهنگ سازمانی و شیوه های تدریس، این زمینه ها را تقویت یا تضعیف می کند. با این حال، اثرگذاری این دو نهاد به صورت مستقل رخ نمی دهد، بلکه در قالب شبکه ای از تعاملات پیچیده و پویا عمل می کند که شناخت آن ها برای پیش بینی موفقیت تحصیلی ضروری است. مسئله اساسی در این حوزه آن است که مکانیسم های درونی و بیرونی تاثیر خانواده و مدرسه چگونه عمل می کنند و چه عواملی موجب هم افزایی یا تعارض میان آن ها می شود. نبود نگاه تحلیلی و یکپارچه به این مکانیسم ها، می تواند به نادیده گرفتن ظرفیت های حمایتی خانواده یا نقش تربیتی مدرسه بینجامد و شکاف میان این دو نهاد را تعمیق بخشد. از این رو، واکاوی توصیفی مکانیسم های تاثیر خانواده و مدرسه، ضرورتی علمی و کاربردی دارد و می تواند زمینه طراحی راهبردهای هماهنگ و پیش بینانه برای ارتقای موفقیت تحصیلی دانش آموزان را فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

خانواده ، مدرسه ، موفقیت تحصیلی ، تعامل تربیتی ، پیش بینی آموزشی