بررسی کیفیت آموزش درس تخصصی توسط دبیران هنرستانی

نظام آموزش فنی و حرفه ای و هنرستان ها به عنوان بازوی اصلی تربیت نیروی انسانی ماهر، کارآفرین و مورد نیاز بازار کار، نقشی حیاتی در توسعه اقتصادی و کاهش شکاف مهارتی جامعه ایفا می کند. در این میان، کیفیت آموزش دروس تخصصی که قلب تپنده و جوهره اصلی هویت هنرستان هاست، بیش از هر عامل دیگری در گرو صلاحیت حرفه ای، عملکرد آموزشی و انگیزش دبیران هنرستانی است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی و با مرور نظام مند مبانی نظری آموزش فنی و حرفه ای و مطالعات مرتبط با توسعه حرفه ای معلمان، به بررسی عمیق و چندبعدی کیفیت آموزش ارائه شده توسط دبیران دروس تخصصی هنرستان ها می پردازد. یافته ها حاکی از آن است که کیفیت این آموزش، تابعی پیچیده از تعامل چهار دسته عامل اصلی است: شایستگی های فنی-تخصصی دبیر (تسلط به دانش روز و مهارت عملی رشته)، شایستگی های پداگوژیک (توانایی تدریس موثر مهارت های عملی، طراحی آموزش تلفیقی و ارزشیابی عملکرد)، دسترسی به امکانات و تجهیزات به روز و مرتبط با صنعت، و نگرش های حرفه ای دبیر نسبت به آموزش مهارت محور. این مقاله نشان می دهد که در عمل، چالش های متعددی چون کهنگی دانش و مهارت برخی دبیران به دلیل عدم ارتباط مستمر با صنعت، کمبود شدید کارگاه ها و تجهیزات منطبق با فناوری های نوین، حجم زیاد مطالب تئوری، نظام ارزشیابی نامتناسب با ماهیت مهارتی دروس، و ضعف در آموزش روش های تدریس عملی در برنامه تربیت معلم، کیفیت آموزش تخصصی را به شدت تضعیف کرده و آن را به سمت آموزش نظری صرف سوق می دهد. چنین شرایطی منجر به فارغ التحصیلانی می شود که فاقد مهارت های عملی کاربردی و مورد انتظار بازار کار هستند. مقاله حاضر با واکاوی این چالش ها در سطوح خرد (دبیر و کلاس)، میانی (هنرستان) و کلان (سیاست گذاری)، راهکارهایی جامع از جمله استقرار نظام الزام آور بازآموزی و به روزرسانی دبیران در صنعت، ایجاد پارک های فناوری آموزشی در هنرستان ها، بازنگری اساسی در برنامه درسی با محوریت شایستگی های عملی، و طراحی نظام ارزیابی عملکرد دبیران بر اساس شاخص های مهارت آفرینی ارائه می دهد. نتیجه گیری نهایی مقاله بر این نکته تاکید دارد که تحول کیفی در آموزش دروس تخصصی هنرستان ها، مستلزم عبور از نگاه سنتی به دبیر به عنوان «مدرس محض» و حرکت به سوی الگوی «استاد-صنعتگر» یا «تسهیل گر مهارت آفرین» است که در شبکه ای از ارتباط پویا با صنعت، آموزش و پژوهش عمل می کند.

کلیدواژه ها:

دبیران هنرستانی ، درس تخصصی ، کیفیت آموزش