شناسایی و واکاوی مولفه های عدالت آموزشی از نظر معلمان: یک مطالعه ی پدیدار شناسی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و واکاوی مولفه های عدالت آموزشی از نظر معلمان، با رویکرد پدیدارشناسی انجام شده است. جامعه ی آماری شامل معلمان شهر خرم آباد بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و رسیدن به اشباع نظری، ۲۰ نفر از آنان برای مصاحبه انتخاب شدند. به منظور جمع آوری داده های پژوهش از مصاحبه نیمه ساختارمند استفاده شد. داده ها با استفاده از رویکرد تحلیلی تفسیری و با روش تحلیل مضمون مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته های حاصل از تحلیل مصاحبه های به عمل آمده تحت هشت مضمون فراگیر و۲۵ مضمون سازمان دهنده شامل۱. بسترسازی عادلانه توزیع منابع آموزشی (سیاست گذاری و برنامه ریزی عادلانه آموزشی، زیر ساخت ها و امکانات آموزشی برابر و مشارکت و توانمندسازی ذی نفعان در عدالت آموزشی)، ۲. مولفه های عدالت آموزشی(عدالت در دسترسی به فرصت های آموزشی، عدالت در کیفیت و محتوای آموزشی، عدالت در فرآیندها و مشارکت آموزشی و عدالت در نتایج و پیامدهای آموزشی)، ۳. شناسایی راهکارهای افزایش عدالت آموزشی و کاهش نابرابری در مدارس(سیاست گذاری و تخصیص منابع عادلانه، بهبود زیرساخت ها و کیفیت آموزش در مناطق محروم ، مشارکت اجتماعی و توانمندسازی ذی نفعان و ارزیابی، پایش و بازخورد عدالت آموزشی)، ۴. شناسایی موانع عدالت آموزشی (موانع ساختاری و نظام مند و موانع فرهنگی، اجتماعی و نگرشی)، ۵. عدالت آموزشی در سیستم ارزشیابی و امتحانات و نمرات دانش آموزان (موانع و چالش های ساختاری در ارزشیابی عادلانه و نگرش ها و پیامدهای تربیتی ارزشیابی ناعادلانه)، ۶. نقش عدالت آموزشی در ارتقاء سطح عملکرد دانش آموزان (عوامل موثر بر ارتقاء عملکرد از مسیر عدالت آموزشی و پیامدهای مثبت عدالت آموزشی بر عملکرد تحصیلی)، ۷. شناسایی نقش فناوری و امکانات در افزایش عدالت آموزشی(دسترسی عادلانه به زیرساخت ها و تجهیزات فناورانه، توانمندسازی معلمان و دانش آموزان در استفاده از فناوری،کاهش شکاف های آموزشی از طریق فناوری و شفافیت، نظارت و مشارکت از طریق فناوری) و۸. نقش خانواده و انجمن اولیا در کاهش عدالت آموزشی(مشارکت فعال خانواده ها در فرآیند یادگیری، توانمندسازی خانواده ها برای ایفای نقش آموزشی موثر، نقش انجمن اولیا و مربیان در کاهش نابرابری آموزشی و تعامل مدرسه و خانواده برای ارتقاء فرصت های برابر) بودند. نتایج این پژوهش می تواند به سیاست گذاران آموزشی در تدوین راهبردهای موثر برای تحقق عدالت آموزشی یاری رساند. همچنین، توجه به دیدگاه های معلمان به عنوان کنشگران اصلی نظام آموزشی، زمینه ساز بهبود کیفیت و برابری در فرآیندهای یاددهی-یادگیری خواهد بود.

کلیدواژه ها:

عدالت آموزشی ، آموزش ، معلم ، پدیدار شناسی