مدرسه، قدرت و معنا: خوانشی فلسفی–جامعه شناختی از شکل گیری سوژه دانش آموز در کلاس درس

مدرسه صرفا نهادی برای انتقال دانش نیست، بلکه یکی از مهم ترین فضاهای اجتماعی در شکل دهی به هویت، آگاهی و شیوه های اندیشیدن دانش آموزان به شمار می رود. از منظر فلسفه و جامعه شناسی، کلاس درس می تواند به عنوان میدانی در نظر گرفته شود که در آن مناسبات قدرت، نظام های معنا و الگوهای دانایی بازتولید یا به چالش کشیده می شوند. هدف این مقاله، تحلیل فرایند شکل گیری «سوژه دانش آموز» در بستر کلاس درس با تکیه بر رویکردی فلسفی–جامعه شناختی است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات نظری انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که شیوه های تدریس، نوع رابطه معلم و دانش آموز، زبان آموزشی و ساختار مدرسه، نقشی اساسی در تولید یا تضعیف سوژه ای آگاه، نقاد و مسئول دارند. مقاله بر این نکته تاکید می کند که معلم فلسفه و جامعه شناسی، می تواند با آگاهی از این فرایند، کلاس درس را از فضایی انضباطی و بازتولیدی، به عرصه ای رهایی بخش و معنا ساز تبدیل کند.