تاثیر آموزش مبتنی بر فناوری بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه در ایران

در عصر حاضر، فناوری اطلاعات و ارتباطات به یکی از عوامل کلیدی در تحول نظام های آموزشی تبدیل شده و قابلیت های چشمگیری در ارتقای کیفیت یادگیری و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان از خود نشان داده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر فناوری بر عملکرد تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه دوم در ایران انجام گرفته است. مسئله اصلی این مطالعه، مواجهه نظام آموزشی کشور با چالش کاهش عملکرد تحصیلی دانش آموزان پس از همه گیری کووید-۱۹ و ضرورت بهره گیری هدفمند و نظام مند از ابزارهای دیجیتال به منظور جبران کاستی های یادگیری و تقویت فرایند آموزشی است. اهمیت موضوع از آن جهت است که فناوری نه تنها امکان شخصی سازی یادگیری را فراهم می آورد، بلکه می تواند انگیزش، خودتنظیمی و تعامل فعال دانش آموزان را به طور قابل توجهی افزایش دهد؛ با این حال، نابرابری در دسترسی به زیرساخت ها، کمبود مهارت های دیجیتال معلمان و ناکارآمدی برخی شیوه های پیاده سازی، موانع جدی در بهره مندی کامل از این ظرفیت ها ایجاد کرده است.روش پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل دانش آموزان دوره متوسطه دوم شهر تهران به تعداد تقریبی ۵۰۰ نفر بود که از میان آن ها، نمونه ای به حجم ۱۰۰ نفر (۵۰ نفر در گروه آزمایش و ۵۰ نفر در گروه کنترل) به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای و به صورت تصادفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون عملکرد تحصیلی استاندارد مبتنی بر معیارهای بین المللی PIRLS (نسخه بومی سازی شده برای ایران) و پرسشنامه خودگزارشی محقق ساخته بود. مداخله آموزشی در گروه آزمایش طی ۸ جلسه به صورت ترکیبی (آنلاین و آفلاین) با استفاده از ابزارهای دیجیتال انجام گرفت. داده ها با بهره گیری از آزمون های t وابسته و مستقل در نرم افزار SPSS نسخه ۲۶ تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که میانگین نمرات پس آزمون گروه آزمایش (۸۰٫۰۳) به طور معنادار بالاتر از میانگین گروه کنترل (۶۹٫۸۳) بود (۴.۶۲t = ، ۰.۰۰۱p <). همچنین، میزان پیشرفت عملکرد تحصیلی در گروه آزمایش (۱۶.۴۹t = ، ۰.۰۰۱p <) به مراتب بیشتر از گروه کنترل (۳.۳۸t = ، ۰.۰۰۱p =) مشاهده گردید. نتایج حاکی از آن است که آموزش مبتنی بر فناوری می تواند به عنوان راهکاری موثر در بهبود عملکرد تحصیلی عمل کند، مشروط بر اینکه با تامین زیرساخت های لازم و آماده سازی نیروی انسانی همراه باشد. پیامدهای این پژوهش می تواند سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی را در جهت یکپارچه سازی هدفمند فناوری در برنامه های درسی، تقویت مهارت های دیجیتال معلمان و کاهش نابرابری های آموزشی یاری رساند و زمینه ساز پژوهش های گسترده تر در این حوزه شود.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر فناوری ، عملکرد تحصیلی ، دانش آموزان دوره متوسطه ، فناوری اطلاعات و ارتباطات ، یادگیری دیجیتال ، ابزارهای آموزشی نوین ، مداخله آموزشی نیمه تجربی